OM verkoopt crypto van failliet Knaken, klanten vrezen miljoenenverlies

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft de resterende cryptovaluta van het failliete Nederlandse cryptoplatform Knaken verkocht. De verkoop bracht miljoenen euro’s op, maar dat lijkt lang niet genoeg om alle schuldeisers terug te betalen. Volgens RTV Rijnmond waarschuwt curator Carl Hamm dat duizenden klanten waarschijnlijk slechts een beperkt deel van hun geld terugzien.

Volgens de curator hebben klanten gezamenlijk voor miljoenen euro’s bij Knaken ondergebracht. Tegelijkertijd bestaat er grote onduidelijkheid over de vraag hoeveel crypto daadwerkelijk tegenover de posities in hun accounts stond.

Verkoop crypto Knaken levert 2,2 miljoen euro op

Kort voor het faillissement legde het OM beslag op de nog aanwezige cryptovaluta van Knaken. Justitie besloot vervolgens de crypto te verkopen. Daarmee kwam 2,2 miljoen euro beschikbaar.

Dat bedrag vormt volgens curator Hamm voorlopig vrijwel het volledige beschikbare vermogen binnen het faillissement. Dat steekt scherp af tegen de omvang van de claims. Volgens hem hebben klanten in totaal ongeveer 10 tot 12 miljoen euro via Knaken geïnvesteerd.

Het gaat bovendien niet alleen om mensen die cryptovaluta kochten. Ook mensen die certificaten van Knaken aanschaften of geld uitleenden aan het bedrijf behoren mogelijk tot de schuldeisers.

De curator heeft ongeveer 6.300 mensen aangeschreven die recent een positie bij Knaken hadden. Zij kunnen hun vordering met bewijsstukken indienen. Hamm waarschuwt tegelijkertijd dat klanten vermoedelijk slechts een beperkt deel van hun geld terugkrijgen.

Een belangrijke vraag is of het OM de resterende crypto zomaar mocht verkopen. Een advocaat van een gedupeerde vraagt zich af van wie die cryptovaluta juridisch gezien waren.

Justitie wil niet uitleggen waarom precies tot verkoop is besloten. Mogelijk speelde mee dat in beslag genomen bezittingen die sterk in waarde kunnen dalen onder voorwaarden verkocht mogen worden. Hamm begrijpt de keuze. De waarde van crypto kan snel veranderen. Als de bezittingen sterk in waarde waren gedaald, was het tekort volgens hem alleen maar groter geworden.

Groot gat tussen klantaccounts en beschikbare crypto

Het onderzoek richt zich vooral op wat er met het geld van klanten is gebeurd. Veel gebruikers dachten volgens de curator dat de cryptovaluta die zij in de Knaken-app zagen ook daadwerkelijk voor hen werden aangehouden.

Volgens Hamm werkte het anders. Wanneer een klant bijvoorbeeld 100 euro in Bitcoin (BTC) wilde investeren, hield Knaken een vergoeding in en kocht het bedrijf voor het resterende bedrag een positie. Die positie stond juridisch op naam van Knaken. De klant kreeg in zijn account de bijbehorende waarde te zien.

Daar lijkt vervolgens een probleem te zijn ontstaan. Volgens Hamm zat er een aanzienlijk verschil tussen de cryptoposities die klanten in hun accounts zagen en de hoeveelheid cryptovaluta die Knaken daadwerkelijk bezat.

“Het lijkt erop dat dat niet is gebeurd. Er zit een groot gat tussen wat is belegd en wat er aan cryptovaluta was ingelegd”, zegt Hamm over de vraag of al het geld daadwerkelijk tegenover crypto stond.

Volgens de curator kwamen beleggingen en normale bedrijfskosten bovendien lange tijd in dezelfde geldstroom terecht. Knaken zou ondertussen aanzienlijke verliezen hebben geleden.

Tijdens de faillissementsprocedure kwam daarnaast naar voren dat 2,3 miljoen euro vanuit Knaken naar een andere bv was gegaan. De rechtbank omschreef die transactie als een vorm van belangenverstrengeling.

De financiële problemen zouden al jaren eerder zijn begonnen. In 2020 werden volgens Knaken-directeur Ronald J. 23 Bitcoin gestolen bij een hack. J. stelde dat dit uiteindelijk tot een miljoenenverlies leidde. Op het moment van de diefstal hadden de munten volgens de rechtbank echter een waarde van ongeveer 140.000 euro.

Ondanks de problemen bleef Knaken nieuwe klanten zoeken. Het bedrijf sloot onder meer overeenkomsten met voetbalclubs Feyenoord, Sparta, Heracles en Heerenveen. Ook was er korte tijd een samenwerking met Ajax.

Knaken-directeur bestrijdt verhaal curator

Ronald J. is het op belangrijke punten niet eens met de lezing van de curator. Hij zegt nog altijd te werken aan een akkoord met schuldeisers, waarmee hij klanten een voorstel wil doen.

Ook herkent hij het genoemde bedrag van 10 tot 12 miljoen euro aan investeringen niet. Volgens J. is onduidelijk hoe de curator tot dat bedrag komt.

De Knaken-directeur bestrijdt vooral de suggestie dat klantorders niet daadwerkelijk zijn uitgevoerd. “Dit is pertinent onjuist en beschadigend”, zegt hij. Volgens J. werd iedere order uitgevoerd bij een aanbieder van liquiditeit en bestaat daarvan een administratie met order-ID’s, prijzen en tijdstippen.

J. erkent wel dat er een tekort bestaat. Volgens hem betekent dat echter niet dat de crypto die klanten kochten nooit daadwerkelijk is aangeschaft. Knaken hield volgens hem posities aan in ongeveer 145 verschillende cryptovaluta. Het grootste deel daarvan zou volledig gedekt zijn geweest.

“Ik ontken dus niet dat er een ongedekt deel was. Wat ik betwist is de generalisatie”, aldus J.

Ook bestrijdt hij dat klantengeld altijd met andere middelen van Knaken werd vermengd. Vanaf november 2022 zou het bedrijf een aparte bankrekening voor klantengelden hebben gebruikt. Vanaf 2025 zouden binnenkomende klantgelden bovendien naar een speciaal daarvoor opgerichte stichting zijn gegaan.

Over de 2,3 miljoen euro die naar een andere bv ging, zegt J. dat die onderneming was opgericht voor marketingactiviteiten van Knaken. Volgens hem moest de aparte structuur juist voorkomen dat verschillende werkzaamheden door elkaar zouden lopen. Uit documenten die J. aan RTV Rijnmond heeft laten zien, blijkt volgens de regionale omroep niet dat hij zichzelf via die bv heeft verrijkt.

Ondertussen lopen twee onderzoeken naast elkaar. De curator onderzoekt waar nog geld of andere bezittingen van Knaken kunnen worden gevonden en of het bestuur zich aan de regels heeft gehouden. Het OM onderzoekt daarnaast of er mogelijk strafbare feiten zijn gepleegd.