Rusland zet 17-jarige crypto-onderzoeker op sanctielijst na onthullingen over sanctieontwijking

De Britse onderzoeker Alexander Browder (17) is door Rusland op een sanctielijst geplaatst nadat hij onderzoek publiceerde naar cryptonetwerken die volgens hem worden gebruikt om westerse sancties tegen Rusland te omzeilen. De tiener, die onderzoek doet naar financiële criminaliteit binnen de cryptosector, ziet de maatregel als een teken dat zijn werk impact heeft.

Browder ontdekte het nieuws tijdens een economieles toen hij zijn eigen naam zag verschijnen op een nieuwe Russische zwarte lijst. Naast hem werden ook verschillende Britse burgers gesanctioneerd, waaronder de bekende onderzoeksjournalisten Catherine Belton en Richard Holmes.

Volgens Browder is de sanctie een directe reactie op zijn onderzoek naar de manier waarop Rusland cryptovaluta inzet om economische beperkingen te ontwijken die na de invasie van Oekraïne zijn opgelegd.

“Het voelt als een ereteken,” zei hij tegen The Moscow Times. “En ik sta tussen mensen die ik enorm respecteer.”

Onderzoek naar Russische cryptonetwerken

Browder schreef zijn rapport voor de Britse denktank Henry Jackson Society. Daarin beschrijft hij hoe Rusland volgens hem gebruikmaakt van digitale valuta en internationale financiële constructies om geldstromen buiten het bereik van westerse sancties te houden.

De Russische autoriteiten wijzen de conclusies van het rapport af en bestempelen het onderzoek als desinformatie. In het Verenigd Koninkrijk kreeg het rapport echter veel aandacht van politici en beleidsmakers.

De Britse regering kondigde in mei nieuwe sancties aan tegen het zogenoemde A7-netwerk. Volgens Londen maakt dit netwerk gebruik van financiële instellingen in Kirgizië om geld richting Rusland te verplaatsen.

Stablecoin speelt belangrijke rol

Een belangrijk onderdeel van het netwerk is A7A5, een stablecoin die gekoppeld is aan de waarde van de Russische roebel. Een stablecoin is een cryptomunt waarvan de waarde gekoppeld is aan een traditionele valuta of ander actief.

De munt werd gelanceerd door de Russische staatsbank Promsvyazbank en de Moldavische zakenman Ilan Shor. Shor werd in Moldavië veroordeeld voor betrokkenheid bij een omvangrijke bankfraudezaak.

Volgens Browder wordt de cryptomunt gebruikt voor internationale transacties waarmee sancties kunnen worden omzeild. Het netwerk zou begin 2026 al goed zijn geweest voor ongeveer 100 miljard dollar aan transacties.

Daarnaast verwijst Browder naar eerdere beschuldigingen dat Shor een luxe privéjet beschikbaar zou hebben gesteld aan de Kirgizische president Sadyr Japarov. De Kirgizische regering heeft hier geen publiek commentaar op gegeven.

Britse politici drongen aan op nieuwe sancties

Het onderzoek van Browder kreeg ook politieke gevolgen. Volgens de jonge onderzoeker stuurden 26 Britse parlementariërs en leden van het Hogerhuis een gezamenlijke brief aan de Britse minister van Buitenlandse Zaken.

Daarin riepen zij op om sancties op te leggen aan personen en organisaties die betrokken zouden zijn bij het faciliteren van Russische geldstromen via cryptovaluta.

Kort daarna volgden nieuwe Britse sancties tegen verschillende partijen die volgens Londen een rol spelen binnen het netwerk.

“Dit is een van de belangrijkste financiële routes waarmee Rusland geld blijft genereren voor zijn oorlogsinspanningen,” aldus Browder.

Zoon van Kremlin-criticus Bill Browder

Alexander Browder is de zoon van Bill Browder, de bekende investeerder en Kremlin-criticus die wereldwijd bekend werd door zijn campagne voor de Magnitsky-wetgeving.

Toch benadrukt de 17-jarige dat zijn werk zich richt op een relatief nieuw terrein: de rol van cryptovaluta binnen internationale financiële criminaliteit.

Volgens hem begrijpen veel beleidsmakers nog onvoldoende hoe moderne cryptonetwerken functioneren.

“Er bestaat een hele wereld van illegale financiële activiteiten waar nog weinig onderzoek naar is gedaan,” zegt hij.

Waarom Browder spreekt van een financiële hydra

Browder omschrijft de netwerken die hij onderzoekt als een “financiële hydra”, verwijzend naar het monster uit de Griekse mythologie waarvan telkens nieuwe koppen groeien zodra er één wordt afgehakt.

Volgens hem werkt de cryptosector op vergelijkbare wijze. Wanneer autoriteiten een platform aanpakken, verschijnt vaak snel een alternatief.

Als voorbeeld noemt hij cryptobeurs Garantex. Nadat het platform door Amerikaanse autoriteiten werd gesanctioneerd vanwege vermeende betrokkenheid bij illegale geldstromen, zou een vergelijkbare organisatie zijn verschenen onder de naam Grinex.

“Dat is precies waarom ik mijn project Hydra heb genoemd,” aldus Browder.

Europese Unie voert druk op Rusland verder op

Browder ziet ondertussen dat Europa een strengere houding aanneemt tegenover cryptovaluta die worden ingezet voor sanctieontwijking.

De Europese Unie heeft crypto nadrukkelijk opgenomen in haar nieuwste sanctiepakketten tegen Rusland. Daarmee proberen Europese beleidsmakers te voorkomen dat digitale activa worden gebruikt om financiële beperkingen te omzeilen.

Ook politieke veranderingen binnen Europa kunnen volgens Browder bijdragen aan een hardere aanpak van Russische financiële netwerken.

‘Mijn werk heeft het Kremlin geraakt’

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken verklaarde dat de sancties een reactie zijn op wat het omschrijft als Britse pogingen om Rusland internationaal te beschadigen en nieuwe sancties te stimuleren.

Browder laat zich daardoor niet afschrikken.

“Deze sancties intimideren mij niet,” zegt hij. “Ze laten juist zien dat ons onderzoek effect heeft. Mijn werk heeft Poetin geraakt en dat betekent waarschijnlijk dat we iets belangrijks hebben blootgelegd.”

Zijn boodschap aan Moskou is duidelijk:

“Ik geef niet op.”