Trump straft Seoul voor “nee” tegen Iran-oorlog

Donald Trump heeft het Pentagon opdracht gegeven om de gezamenlijke militaire oefeningen met Zuid-Korea “aanzienlijk te verkleinen”. De Amerikaanse president noemt de oefeningen te duur en vindt dat ze een “ongepast signaal” afgeven aan Noord-Korea, mede vanwege zijn “zeer goede relatie” met leider Kim Jong-un.

Ook de oorlog met Iran lijkt mee te spelen. Trump wees er in hetzelfde bericht op dat Zuid-Korea onlangs weigerde de Verenigde Staten te steunen bij de “denuclearisatie” van Iran. De beslissing kan voor onrust zorgen bij andere Amerikaanse bondgenoten in Azië, zoals Japan en Australië, die zich eveneens buiten het conflict met Iran houden.

Trump wijst op kosten en goede band met Kim Jong-un

De tiendaagse militaire oefening Ulchi Freedom Shield staat gepland om maandag te beginnen. Ongeveer 18.000 Zuid-Koreaanse militairen doen eraan mee. De oefeningen worden al jarenlang gezamenlijk uitgevoerd door de Verenigde Staten en Zuid-Korea.

Trump liet zondag op sociale media weten dat het inmiddels te laat is om de oefeningen volledig te annuleren. Wel heeft hij het Pentagon opdracht gegeven om ze flink terug te schalen.

Volgens de president zijn de oefeningen duur en geven ze een verkeerd signaal af richting Noord-Korea. Daarbij verwees hij nadrukkelijk naar zijn relatie met Kim Jong-un.

Trump koppelde zijn besluit in hetzelfde bericht ook aan Iran. Hij schreef dat hij de Zuid-Koreaanse president onlangs had gevraagd of Seoul de Verenigde Staten wilde helpen bij de “denuclearisatie van de Islamitische Republiek Iran”.

Volgens Trump was het antwoord: “Nee, bedankt!”

Zuid-Korea heeft zich, net als veel andere Amerikaanse bondgenoten, buiten de oorlog met Iran gehouden. Die begon eind februari met Amerikaanse en Israëlische luchtaanvallen. Trump uitte eerder ook kritiek op Europese bondgenoten die de Verenigde Staten geen toestemming gaven om hun vliegbases voor aanvallen te gebruiken.

Het Zuid-Koreaanse ministerie van Defensie liet na de uitspraken van Trump weten dat Ulchi Freedom Shield doorgaat zoals eerder aangekondigd. Hoe de opdracht van Trump om de Amerikaanse deelname te verkleinen precies wordt uitgevoerd, is nog niet duidelijk.

Zorgen over Amerikaanse steun aan bondgenoten

Het besluit kan ook gevolgen hebben voor de relatie van Washington met andere bondgenoten in de regio. Japan en Australië hebben net als Zuid-Korea veiligheidsverdragen met de Verenigde Staten, maar hebben ervoor gekozen zich niet bij de oorlog tegen Iran aan te sluiten.

Volgens Adam Farrar, die onder zowel Trump als Joe Biden bij de Amerikaanse Nationale Veiligheidsraad werkte, kan vooral Japan zich zorgen gaan maken.

“Japan zal zich hier zeker zorgen over maken”, zei Farrar. Als de beslissing inderdaad voortkomt uit onvrede over Iran, kan volgens hem dezelfde onzekerheid ontstaan bij andere landen die Amerikaanse militaire steun krijgen maar niet aan de oorlog willen deelnemen.

“Ongeacht de reden zal zo’n besluit op het laatste moment vragen oproepen over de Amerikaanse betrokkenheid bij zijn Aziatische bondgenoten en mogelijk gevolgen hebben voor de afschrikking”, aldus Farrar.

Tegelijkertijd wordt ook de Amerikaanse militaire aanwezigheid in de regio kleiner. De USS George Washington, het enige Amerikaanse vliegdekschip dat momenteel in de Aziatisch-Pacifische regio is gestationeerd, wordt volgens het US Naval Institute naar het Midden-Oosten gestuurd.

De Verenigde Staten houden normaal gesproken minstens één vliegdekschip in de regio. Die aanwezigheid is onder meer bedoeld om China en Noord-Korea af te schrikken.

Trump zoekt opnieuw toenadering tot Noord-Korea

Het is niet de eerste keer dat Trump gezamenlijke oefeningen met Zuid-Korea terugschroeft. Tijdens zijn eerste presidentschap beperkte hij de oefeningen eveneens toen hij rechtstreeks met Kim Jong-un onderhandelde over het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma.

Die gesprekken liepen uiteindelijk stuk zonder akkoord.

De situatie is inmiddels veranderd. Noord-Korea heeft zijn militaire samenwerking met Rusland uitgebreid en ervaring opgedaan met moderne oorlogstechnologie. Pyongyang heeft onder meer militairen en materieel geleverd voor de Russische oorlog tegen Oekraïne.

Volgens Amerikaanse militaire functionarissen is Ulchi Freedom Shield juist bedoeld om rekening te houden met die veranderende dreiging. Noord-Korea heeft ervaring opgedaan met onder meer drones en blijft ondertussen zijn ballistische raketten testen.

Woensdag vuurde Pyongyang opnieuw een ballistische raket af voor zijn oostkust. Zes dagen eerder lanceerde het land al een korteafstandsraket.

Noord-Korea verzet zich op zijn beurt al jaren tegen de gezamenlijke oefeningen van de Verenigde Staten en Zuid-Korea. Pyongyang beschouwt ze als een bedreiging en waarschuwde vrijdag opnieuw dat het zijn militaire afschrikking zal versterken als de dreiging toeneemt.

Tegelijkertijd probeert de Zuid-Koreaanse president Lee Jae Myung juist de spanningen te verminderen. Hij riep zaterdag op tot nieuwe gesprekken met Noord-Korea en beloofde stappen te zetten richting vreedzame co-existentie op het Koreaanse schiereiland.

Trump lijkt eveneens geïnteresseerd in een nieuwe poging om met Kim te onderhandelen. Volgens Jeremy Chan van Eurasia Group beschouwt de Amerikaanse president Noord-Korea nog altijd als “onafgemaakte zaken” en wil hij opnieuw proberen rechtstreeks met Kim tot afspraken te komen.

De grote vraag is of Kim daar nog voor openstaat. Met steun van Rusland bevindt de Noord-Koreaanse leider zich volgens analisten in een sterkere positie dan tijdens Trumps eerste presidentschap en heeft hij tot dusver weinig interesse getoond in nieuwe onderhandelingen.