Tweede Kamer stemt over nieuwe box 3-regels met grote gevolgen voor crypto

De Tweede Kamer debatteert binnenkort over de nieuwe regels voor box 3, de belastingbox voor vermogen. Van links tot rechts klinkt kritiek en houders van Bitcoin (BTC) en andere cryptomunten hopen maar al te graag dat er een dikke streep doorheen gaat. Toch lijkt het voorstel een meerderheid te halen.

Box 3 ligt al jaren op de tekentafel

Al jaren ligt in Den Haag het plan klaar om box 3 te hervormen en belasting te heffen op het werkelijke rendement. Maandag bespreekt de Tweede Kamer voor het eerst serieus de nieuwe regels.

Box 3 is de belasting op vermogen, zoals spaargeld, beleggingen en crypto. Sinds 2001 rekent de Belastingdienst met een fictief rendement: een aangenomen opbrengst, los van wat iemand echt verdient. Tot 2016 was dat één vast percentage van 4 procent.

Vanaf 2017 kwam er onderscheid tussen spaargeld en beleggingen, maar nog altijd op basis van gemiddelden. Vooral spaarders betaalden daardoor te veel.

In 2021 zette de Hoge Raad daar een streep door. In het Kerstarrest oordeelde de rechter dat belasting heffen op verzonnen rendementen niet eerlijk is.

Sindsdien werkt Den Haag met tijdelijke noodoplossingen, zoals de Overbruggingswet uit 2023. Spaargeld, beleggingen en overige bezittingen (zoals aandelen en crypto) worden nu apart belast. 

De voorgestelde wet moet daar vanaf 2028 een einde aan maken, door belasting te heffen over wat mensen écht verdienen aan rente, dividend en koerswinst.

Stel je hebt één Bitcoin ter waarde van 100.000 euro en de Bitcoin koers stijgt in een kalenderjaar met 30 procent. Dan zul je belasting moeten betalen over een bedrag van 30.000 euro.

Steun uit noodzaak

De druk op de Kamer is groot. Uiterlijk half maart moet de wet zijn aangenomen om de geplande invoering per 1 januari 2028 te halen. Lukt dat niet, dan dreigt opnieuw uitstel en een flinke tegenvaller voor de staatskas. Die wordt inmiddels geraamd op 2,4 miljard euro per jaar jaar

Dat scenario wil vrijwel niemand. Uitstel betekent dat de Belastingdienst en belastingbetalers nog langer vastzitten aan de huidige tegenbewijsregeling. Als je werkelijke rendement lager is uitgevallen dan wat de Belastingdienst veronderstelt, dan kun je geld terugkrijgen. Die regeling is arbeidsintensief en leidt tot veel bezwaarprocedures. 

Veel kritiek, weinig enthousiasme

Toch klinkt er aan alle kanten kritiek op het nieuwe stelsel.

Rechtse partijen hebben moeite met het compromis dat is gekozen. De meeste beleggers gaan belasting betalen over winsten die alleen op papier bestaan (wat mensen ertoe kan dwingen om een deel van hun investeringen te dumpen), terwijl voor vastgoed en start-ups pas wordt afgerekend op het moment van verkoop.

Linkse partijen vinden het voorstel juist te voorzichtig. Zij wijzen erop dat werkenden te maken krijgen met hoge tarieven, terwijl grote vermogens in box 3 relatief mild worden belast. Ook leeft de zorg dat het nieuwe systeem opnieuw ingewikkeld wordt en lastig uitvoerbaar blijft.

Zelfs staatssecretaris Eugène Heijnen heeft al laten doorschemeren dat deze wet geen eindpunt is. Het nieuwe box 3-stelsel moet vooral rust brengen na jaren van juridische chaos.

Het debat van maandag gaat daarom niet alleen over deze wet, maar ook over wat daarna komt. Meerdere partijen zien het voorstel als tussenstap richting een volledig systeem van vermogenswinstbelasting, waarbij pas belasting wordt geheven bij verkoop.

Dat idee klinkt eenvoudiger en eerlijker, maar heeft een prijs. In de eerste jaren zou het de schatkist miljarden kosten, omdat beleggers winstnemingen kunnen uitstellen. Economen waarschuwen bovendien dat zo’n systeem verkoopgedrag kan afremmen.