Vance stelt harde eis aan Iran om oorlog met VS te beëindigen

De Verenigde Staten stellen een duidelijke voorwaarde aan Iran om een einde te maken aan de inmiddels zeven maanden durende oorlog tussen beide landen. Volgens vicepresident JD Vance moet Teheran zijn capaciteit voor uraniumverrijking aanzienlijk terugbrengen. Alleen beloftes zijn voor Washington niet genoeg.

De eis raakt direct aan een van de gevoeligste onderwerpen in de onderhandelingen. Iran beschouwt het recht om uranium te verrijken juist als een absolute rode lijn. Daarmee staan beide landen op een cruciaal punt tegenover elkaar.

Vance eist concrete stappen van Iran

Vance zegt dat Iran met concrete maatregelen moet aantonen dat het geen kernwapen wil ontwikkelen. Hij wijst daarbij vooral op uranium dat tot zestig procent wordt verrijkt.

“Als je geen kernwapen wilt, waarom heb je dan brandstof nodig die tot zestig procent is verrijkt?”, zei Vance in een interview met Reuters. “Als je wilt laten zien dat je geen kernwapen bouwt, produceer dan geen hoogverrijkte brandstof.”

Uranium voor een kernwapen wordt doorgaans tot ongeveer negentig procent verrijkt. Het huidige Iraanse niveau ligt daar nog onder, maar is wel aanzienlijk hoger dan nodig is voor de meeste civiele toepassingen.

Volgens Vance moet een eventuele overeenkomst daarom verder gaan dan toezeggingen over toekomstige afbouw. “We gaan geen woorden inruilen voor daden”, zei hij.

De regering van president Donald Trump wil voorkomen dat Iran een kernwapen kan ontwikkelen. Daar hoort volgens Washington ook het vernietigen of verwijderen van de Iraanse voorraad hoogverrijkt uranium bij.

Onduidelijk is nog of Iran in een toekomstig vredesakkoord wel kleinere hoeveelheden uranium op een lager verrijkingsniveau zou mogen behouden.

Iran noemt uraniumverrijking een rode lijn

Van Iraanse zijde klinkt ondertussen weinig bereidheid om aan de belangrijkste Amerikaanse eis tegemoet te komen. Een hoge Iraanse functionaris die betrokken is bij de indirecte gesprekken met Washington zegt dat de Amerikaanse voorstellen botsen met de eisen van Teheran.

Volgens de functionaris hebben de Verenigde Staten en Iran bovendien nog geen onderhandelingen gevoerd over het nucleaire programma. Eerst zou Washington aan andere Iraanse voorwaarden moeten voldoen.

Het recht om zelf uranium te verrijken is volgens hem niet onderhandelbaar. Over de precieze details en niveaus van die verrijking zou later mogelijk wel gesproken kunnen worden.

Iran ontkent al jaren dat het een kernwapen probeert te ontwikkelen. De Verenigde Staten, Israël en andere westerse landen betwijfelen dat en wijzen onder meer op de verrijking tot zestig procent. Iraanse autoriteiten hebben eerder aangegeven dat het land mogelijk bereid is zijn meest verrijkte uranium te verdunnen.

Ondertussen hebben Washington en Teheran de afgelopen weken voorstellen uitgewisseld om de oorlog te beëindigen en de Straat van Hormuz volledig te heropenen. Die vaarroute is van groot belang voor de wereldwijde energiehandel. Trump wees het meest recente Iraanse voorstel af en waarschuwde dat de Amerikaanse militaire operaties na de tussentijdse verkiezingen kunnen worden opgevoerd.

VS weet niet wie in Iran de beslissingen neemt

De onderhandelingen worden volgens Vance nog ingewikkelder doordat Washington niet precies weet wie momenteel de belangrijkste beslissingen in Iran neemt.

De Verenigde Staten voeren gesprekken met de Iraanse president Masoud Pezeshkian en minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi. Volgens Vance is echter onduidelijk hoeveel macht zij daadwerkelijk hebben binnen de Iraanse politieke structuur.

Die onzekerheid is volgens Washington groter geworden nadat de Iraanse opperste leider ayatollah Ali Khamenei bij gezamenlijke Amerikaanse en Israëlische aanvallen aan het begin van de oorlog werd gedood.

“Een van de dingen die ons zijn opgevallen, is dat het niet helemaal duidelijk is hoe hun land beslissingen neemt”, aldus Vance. Trump zei eveneens dat zijn “grootste probleem” is dat niemand weet wie Iran momenteel leidt.

Iran spreekt dat tegen. Een woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken stelde dat Amerikaanse functionarissen heel goed weten met wie zij onderhandelen en hoe het Iraanse besluitvormingsproces werkt. Volgens Teheran zit het probleem juist bij de tegenstrijdige boodschappen vanuit Washington.

De oorlog drukt ondertussen steeds zwaarder op de Amerikaanse binnenlandse politiek. Volgens Reuters kost het conflict ongeveer drie miljard dollar per maand. Daarnaast hebben hogere energieprijzen Trump en de Republikeinen onder druk gezet in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen.

Vance speelt een belangrijke rol in de diplomatieke pogingen om de oorlog te beëindigen. In juni hielp hij bij het bereiken van een voorlopig vredesakkoord, maar dat hield slechts korte tijd stand. Over zijn huidige rol wilde hij niet in detail treden.

“We zijn er zeker bij betrokken”, zei Vance. “Uiteindelijk is het de president van de Verenigde Staten die de koers bepaalt.”