Indexfondsen moeten straks massaal SpaceX bijkopen, dit is waarom

SpaceX krijgt binnenkort een veel grotere plek in belangrijke Amerikaanse beursindexen. Opvallend genoeg gebeurt dat niet omdat het aandeel hard stijgt.

Juist doordat honderden miljoenen aandelen van medewerkers en andere betrokkenen vrij verhandelbaar worden, moeten grote indexfondsen hun belang in het bedrijf van Elon Musk waarschijnlijk flink uitbreiden.

Daarmee ontstaat een bijzondere situatie. Terwijl insiders de mogelijkheid krijgen om hun aandelen te verkopen, kunnen grote passieve fondsen juist gedwongen worden om SpaceX te kopen. Dat kan op korte termijn voor extra handelsactiviteit en flinke koersbewegingen zorgen.

SpaceX krijgt veel groter gewicht in beursindexen

Grote beursindexen zoals de Russell 1000, Morningstar US Total Market en MSCI USA kijken niet alleen naar de totale marktwaarde van een bedrijf. Ook het percentage aandelen dat daadwerkelijk vrij op de beurs kan worden verhandeld speelt een belangrijke rol.

Dat wordt de free float genoemd. Hoe groter het vrij verhandelbare deel van een bedrijf, hoe zwaarder het aandeel doorgaans meetelt in een index.

Bij SpaceX was dat verschil tot nu toe opvallend groot. Het bedrijf had eind juli een totale beurswaarde van ongeveer 1,4 biljoen dollar. Toch kreeg SpaceX slechts een gewicht van 0,08 procent in de Russell 1000.

Dat was ongeveer evenveel als Delta Air Lines, terwijl die luchtvaartmaatschappij een beurswaarde van slechts 57 miljard dollar had.

De reden is dat een relatief klein deel van alle SpaceX aandelen daadwerkelijk vrij kon worden verhandeld. Dat verandert nu snel.

Meer dan 900 miljoen aandelen van SpaceX kwamen begin augustus in aanmerking voor verkoop door mensen die bij het bedrijf betrokken zijn. Dat zijn aanzienlijk meer aandelen dan de 639 miljoen stukken die vlak na de beursgang vrij beschikbaar waren.

Als andere factoren gelijk blijven, kan de voor free float gecorrigeerde beurswaarde daardoor met een factor 2,43 toenemen.

SpaceX zou daarmee volgens de berekeningen in de top 100 van de Russell 1000 terechtkomen. Het gewicht zou in eerste instantie kunnen stijgen van 0,08 naar ongeveer 0,20 procent. Daarmee komt het bedrijf qua weging in de buurt van grote Amerikaanse ondernemingen als CVS Health, Pfizer en Deere & Company.

Indexfondsen moeten SpaceX aandelen bijkopen

Voor beleggers wordt vooral de andere kant van deze verandering interessant. Fondsen die een beursindex zo nauwkeurig mogelijk volgen, moeten hun portefeuille aanpassen zodra SpaceX een groter gewicht krijgt.

Dat betekent dat indexfondsen waarschijnlijk meer SpaceX aandelen moeten kopen.

Die extra vraag ontstaat precies op het moment dat medewerkers en andere betrokkenen juist meer mogelijkheden krijgen om hun stukken te verkopen. Een deel van het nieuwe aanbod kan daardoor worden opgevangen door passieve beleggers.

Het zorgt tegelijkertijd voor een ongebruikelijke dynamiek. Normaal gesproken verandert het gewicht van een bedrijf in een marktgewogen index vooral doordat de aandelenkoers stijgt of daalt. Bij SpaceX kan de weging fors toenemen terwijl de koers helemaal niet hoeft te stijgen.

De oorzaak is simpelweg dat een groter percentage van alle aandelen verhandelbaar wordt.

Bij oudere beursgenoteerde bedrijven komt zo’n verandering veel minder vaak voor. Veel gevestigde ondernemingen hebben een free float van meer dan negentig procent. Daardoor ligt hun voor free float gecorrigeerde marktwaarde dicht bij hun totale beurswaarde.

SpaceX wijkt daarvan af. Het bedrijf wordt nog sterk gecontroleerd door oprichters en andere grote aandeelhouders. Daardoor kan het vrijkomen van grote pakketten aandelen veel meer invloed hebben op de positie in beursindexen.

Gewicht SpaceX kan verder oplopen

Een aantal grote fondsen heeft SpaceX al kort na de beursgang opgenomen. Daaronder vallen fondsen die de Russell 1000, Morningstar US Total Market en MSCI USA volgen. Ook de Nasdaq 100 nam SpaceX begin juli op.

Dat gebeurde ondanks de forse koersschommelingen na de beursgang. Juist bij grote beursintroducties kunnen indexbeheerders besluiten om niet lang te wachten met opname. Zo proberen ze een representatiever beeld van de aandelenmarkt te geven.

De komende herwegingen kunnen opnieuw grote gevolgen hebben.

Op basis van de aandelenkoers van eind juli zou het gewicht van SpaceX binnen de Russell 1000 na de herweging van 11 december kunnen oplopen tot ongeveer 0,70 procent. De uiteindelijke omvang hangt onder meer af van de SpaceX koers en van het aantal aandelen dat tegen die tijd vrij verhandelbaar is.

Voor opname in de S&P 500 moet SpaceX waarschijnlijk langer wachten. Volgens de huidige regels kan het bedrijf op zijn vroegst in juni 2027 worden toegevoegd vanwege een verplichte wachttijd van een jaar. Ook de winstvoorwaarden van de index kunnen voor verdere vertraging zorgen.

Voor beleggers in brede indexfondsen blijft de directe impact voorlopig beperkt. Zelfs nadat meer SpaceX aandelen vrijkomen, wordt verwacht dat het bedrijf op korte termijn minder dan één procent van de grote Amerikaanse marktindexen vertegenwoordigt.

De opvallende situatie rond SpaceX laat wel zien dat passief beleggen niet betekent dat fondsen nooit grote transacties hoeven uit te voeren. Veranderingen in de hoeveelheid vrij verhandelbare aandelen kunnen indexfondsen dwingen om miljarden aan posities aan te passen, zelfs wanneer een aandelenkoers nauwelijks beweegt.