Amerikaanse centrale bank waarschuwt: hoge rente raakt economie

De Amerikaanse economie krijgt steeds meer te maken met de gevolgen van stijgende rentes. Volgens Christopher Waller, bestuurder bij de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve), zorgen hogere rentes op staatsobligaties ervoor dat consumenten minder uitgeven. Tegelijkertijd waarschuwt hij dat de enorme investeringen in kunstmatige intelligentie (AI) de inflatie nog jarenlang kunnen aanjagen.

Dat zei Waller dinsdag tijdens het Bloomberg New Economy Forum in New Delhi. Zijn uitspraken komen op een belangrijk moment, nu beleggers zich voorbereiden op nieuwe Amerikaanse inflatiecijfers en een volgend rentebesluit van de Fed.

Hoge rentes nemen werk van de Fed over

De rente op langlopende Amerikaanse staatsobligaties is de afgelopen tijd fors gestegen. Ook in andere ontwikkelde economieën hebben obligatierentes niveaus bereikt die in tientallen jaren niet zijn voorgekomen.

Volgens Waller heeft dat een duidelijk effect op de economie. Hogere obligatierentes zorgen ervoor dat lenen duurder wordt, bijvoorbeeld voor mensen die een huis of auto willen kopen. Daardoor neemt de vraag af en kan de inflatie uiteindelijk afkoelen.

Hoewel de Fed deze stijging niet bewust heeft veroorzaakt, helpt die volgens Waller wel om de economie af te remmen.

De oplopende rentes hangen onder meer samen met de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran. Die heeft de energieprijzen opgedreven en daarmee de inflatie aangewakkerd. Ook zorgen zorgen over oplopende begrotingstekorten voor hogere rentes.

De ontwikkelingen hebben gevolgen voor de verwachtingen rond het Amerikaanse rentebeleid. Volgens gegevens van Bloomberg hebben handelaren hun verwachtingen voor verdere renteverhogingen in acht grote economieën sinds half september met bijna 200 basispunten teruggeschroefd.

Dat betekent niet dat de Fed klaar is met het verhogen van de rente. Vorige week waarschuwde Waller nog dat verdere verhogingen waarschijnlijk nodig zijn om de inflatie onder controle te krijgen. Wel benadrukte hij dat de centrale bank enige ruimte heeft om het juiste moment te bepalen.

Vorige maand verhoogde de Fed de beleidsrente voor het eerst sinds 2023. Alle leden van het rentecomité stemden daarmee in.

Aanvankelijk hielden beleggers sterk rekening met een nieuwe verhoging tijdens de vergadering van 27 en 28 oktober. Die verwachting is inmiddels afgezwakt, nadat twee invloedrijke Fed-bestuurders aangaven dat er tijd is om de economische ontwikkelingen verder te beoordelen.

Woensdag verschijnen bovendien nieuwe Amerikaanse inflatiecijfers. Economen verwachten dat de totale inflatie in september is opgelopen door de hogere energieprijzen. De kerninflatie, waarbij voedsel en energie buiten beschouwing blijven, zou juist iets zijn afgezwakt.

AI kan inflatie nog jarenlang aanjagen

Waller ziet ondertussen een andere ontwikkeling die de strijd tegen inflatie ingewikkelder maakt: de enorme investeringen in kunstmatige intelligentie.

Technologiebedrijven investeren wereldwijd duizenden miljarden dollars in datacenters, halfgeleiders en andere infrastructuur. Volgens Waller zorgt die investeringsgolf voor een sterke vraag naar materialen en technologie, waardoor prijzen stijgen.

Bedrijven die hun AI-infrastructuur willen uitbreiden, zijn bovendien vaak bereid hoge prijzen te betalen om de benodigde onderdelen te bemachtigen. Dat raakt ook andere sectoren die dezelfde producten gebruiken.

Vooral bij halfgeleiders begint dat effect volgens Waller zichtbaar te worden in de Verenigde Staten.

Op langere termijn verwacht hij juist dat AI de economie productiever kan maken. Bedrijven kunnen met dezelfde hoeveelheid personeel en middelen meer produceren, waardoor economische groei mogelijk wordt zonder dat de inflatie verder oploopt.

Maar die voordelen laten volgens hem waarschijnlijk nog enkele jaren op zich wachten. In de tussentijd kunnen de prijsstijgingen door AI-investeringen nog twee tot drie jaar aanhouden.

Voor beleggers in Bitcoin (BTC) en andere cryptomunten is het Amerikaanse rentebeleid belangrijk. Hogere rentes maken relatief veilige beleggingen, zoals staatsobligaties, aantrekkelijker. Dat kan de vraag naar risicovollere beleggingen onder druk zetten.

Als de inflatie hardnekkig blijft, kan de Fed bovendien gedwongen worden de rente langer hoog te houden. Dat zou een tegenvaller kunnen zijn voor de Bitcoin koers en de bredere cryptomarkt.

Trump zet onafhankelijkheid Fed onder druk

Naast de economische ontwikkelingen sprak Waller ook over de toenemende politieke druk op de Amerikaanse centrale bank.

President Donald Trump heeft de Fed herhaaldelijk bekritiseerd omdat die de rente niet snel genoeg verlaagt. Zijn regering probeert bovendien meer invloed te krijgen op de samenstelling van het bestuur.

Volgens Waller vormt dat een bedreiging voor de onafhankelijkheid van de centrale bank.

“Er is vanuit de regering een bedreiging voor de onafhankelijkheid van de Fed”, zei hij. “Tot nu toe is die niet echt succesvol geweest.”

Waller werd tijdens Trumps eerste ambtstermijn zelf benoemd. Toch benadrukt hij dat hij erop vertrouwt dat het Amerikaanse Congres en de rechtbanken de onafhankelijkheid van de centrale bank beschermen.

Trump heeft onder meer geprobeerd voormalig Fed-voorzitter Jerome Powell, die nog altijd bestuurslid is, en Fed-bestuurder Lisa Cook uit hun functies te verwijderen.

Vooral de zaak rond Cook krijgt binnenkort een vervolg. Het Witte Huis heeft deze maand een commissie opgericht die beschuldigingen van hypotheekfraude tegen haar moet onderzoeken.

Cook moet zich op 5 november tijdens een hoorzitting in het Witte Huis verdedigen. Het Amerikaanse Hooggerechtshof blokkeerde eerder al een poging van Trump om haar vanwege deze beschuldigingen te ontslaan.

Cook ontkent de beschuldigingen en stelt dat ze worden gebruikt om haar op juridische gronden uit het bestuur van de Fed te verwijderen.