Amerikaanse obligatiemarkt verder onder druk na recordtekort in juli

Het Amerikaanse begrotingstekort is nog nooit zo groot geweest in de maand juli. De overheid geeft veel meer uit dan er binnenkomt en dat gat wordt met het jaar dieper.

Gisteren publiceerde het ministerie van Financiën de nieuwe cijfers. Die laten ook zien waarom de oplopende rente op de staatsschuld zo’n hardnekkig probleem aan het worden is.

Uitgaven rijzen de pan uit

Het tekort kwam vorige maand uit op 432,3 miljard dollar (zo’n 370 miljard euro). Dat is 48 procent meer dan in juli vorig jaar en het grootste juli-tekort ooit.

Het is bovendien het grootste maandelijkse gat sinds maart 2021. Toen werd de begroting nog opgerekt door de coronasteun.

De zorgregeling Medicare, het overheidsprogramma dat ouderen verzekert, was met 174 miljard dollar de grootste kostenpost. Daarna volgden de sociale zekerheid (141 miljard dollar) en de rente op de staatsschuld (104 miljard dollar).

Een kanttekening is wel op zijn plaats. Omdat 1 augustus in het weekend viel, schoof er voor 99 miljard dollar aan uitkeringen naar juli en dat blies het tekort extra op.

Het totale tekort over de eerste tien maanden van het boekjaar staat nu op bijna 1,8 biljoen dollar. Daarmee ligt het tekort zo’n 5 procent hoger dan in dezelfde periode vorig jaar.

Wat is een begrotingstekort precies?

Een begrotingstekort ontstaat als een overheid meer uitgeeft dan ze aan belastingen ophaalt. Dat gat wordt gedicht met geleend geld en al die leningen samen vormen de staatsschuld. In de Verenigde Staten is die berg gegroeid tot een fortuin van 39,9 biljoen dollar.

Lenen gebeurt via staatsobligaties. Dat zijn schuldpapieren die investeerders kopen in ruil voor een vaste rentevergoeding, in vaktaal de yield.

Het venijn zit in de herfinanciering. Oude leningen met een rente van 1 of 2 procent lopen af en de nieuwe obligaties die daarvoor in de plaats komen, kosten al snel 4 tot 5 procent.

Daardoor betaalde de overheid dit boekjaar al 1,17 biljoen dollar aan rente, 15 procent meer dan een jaar eerder. Alleen aan de sociale zekerheid en Medicare gaat meer geld op.

Het tijdperk van goedkoop geld is voorbij

De tienjaarsrente schommelt rond 4,7 procent en de dertigjaarsrente noteert rond 5,2 procent, het hoogste niveau sinds 2007.

Daarmee is de rente terug op het niveau van vóór de financiële crisis van 2008. In de jaren daarna drukte de Amerikaanse centrale bank de rente naar nul en kocht ze massaal obligaties op, waardoor lenen bijna gratis was.

Op zulke lange looptijden eisen beleggers vooral een vergoeding voor inflatie, onzekerheid en het risico dat een overheid haar financiën niet onder controle houdt.

De Amerikaanse inflatie ligt al ruim vijf jaar boven de doelstelling van 2 procent en tegelijkertijd overspoelt Washington de markt met steeds meer nieuwe obligaties.

Zo ontstaat een gevaarlijke cirkel. Een groter tekort vraagt om meer nieuwe obligaties en al dat extra aanbod moet wel gekocht worden.

Happen investeerders niet vanzelf toe, dan moet de rente omhoog om ze te lokken. Maar daardoor stijgen de rentelasten, loopt het tekort verder op en moeten er nog meer obligaties de markt op.

De gevolgen reiken tot ver buiten de VS. De Amerikaanse rente geldt wereldwijd als de basisprijs van geld, dus als die stijgt, worden hypotheken en bedrijfsleningen overal duurder.

Hoe hoger de risicovrije rente, hoe duurder het wordt om renteloze assets vast te houden zoals goud en Bitcoin. En op de beurs krijgen vooral groeiaandelen de klappen. Hun waarderingen leunen op winsten die pas over jaren binnenkomen, en juist die verre winsten zijn bij een hoge rente vandaag minder waard.

Alle ogen zijn nu gericht op de centrale bank die kan kiezen om de rente hoog te houden om eindelijk weer richting het inflatiedoel van 2 procent te bewegen. Of om de obligatiemarkt te ondersteunen, maar beleggers zullen dan nóg meer inflatie inprijzen en dus ook weer hogere vergoedingen eisen.