Bessent kondigt economische campagne aan tegen Iran: ‘niemand staat boven het bereik’

De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent scherpte de sancties tegen Iran vanavond aan tot wat hij de grootste financiële aanval ooit noemt. “We beginnen een economische aanval op de financiële verbindingen van Iran over de hele wereld”, zei hij.

Hij dreigt iedereen die het regime nog geld toespeelt uit het dollarsysteem te gooien. Maar het blijft opvallend stil op de markten.

Operation Economic Outcast

“Laat er geen onduidelijkheid bestaan over de positie van de Verenigde Staten”, zei Bessent op de persconferentie in Washington. De campagne kreeg daar ook een naam: Operation Economic Outcast, vrij vertaald de operatie die Iran economisch buitensluit.

Washington belooft een aanpak ”zonder lekken”. Elke inkomstenbron waarmee het regime en de Revolutionaire Garde (IRGC) hun activiteiten betalen moet dicht, tot de laatste dollar.

De maatregelen mikken daarom op buitenlandse partijen die Iraanse handel mogelijk maken in scheepvaart, olie, crypto, goud en luchtvaart. Wie geld witwast voor Teheran vliegt uit het dollarsysteem, waar vrijwel alle wereldhandel doorheen loopt.

Daarmee schuift Washington op naar secundaire sancties, straffen voor derde landen die zaken blijven doen met Iran. Bessent zei dat president Donald Trump zelf wereldleiders belt met concrete verzoeken om de handel te staken.

Namen van landen noemde hij niet. Over China was hij wel duidelijk: “Niemand staat boven het bereik van de Amerikaanse sancties.” Landen die “met Iran meegaan, zullen samen met Iran worden geïsoleerd”, waarschuwde Bessent.

Markt haalt de schouders op

De financiële markten kwamen amper in beweging. Trump kondigde de aanval vorige week woensdag al aan, Bessent deed dat gisteren nog eens over, en concrete maatregelen bleven dus uit.

Alleen voor deze week deed Bessent een harde toezegging: er belandt nog een grote financiële instelling op de sanctielijst.

Hij gaf geen deadlines en kondigde een herstelperiode aan waarin landen hun banden met Iran mogen afbouwen. “We hebben geen oneindig geduld”, zei hij daarover.

De zwaarste straffen houdt hij nog even in de la. Meteen doorpakken zou volgens hem het wereldwijde financiële systeem kunnen opblazen, dus noemde hij de aankondiging een waarschuwingsschot.

Bessent stelt dat Iran nu voor een duidelijke keuze staat: volledige wereldwijde isolatie en een overlevingseconomie, of een weg terug naar normaal met de kans om zich weer bij de wereldeconomie te voegen.

Andrew Gawthrope, universitair docent Amerikaans buitenlands beleid aan de Universiteit Leiden, ziet weinig beweging bij de grootste afnemers van Iraanse olie. “Er is gewoon niet veel dat de Verenigde Staten deze landen kunnen aandoen om ze mee te krijgen”, zei hij tegen CNBC over China en Rusland.

Nieuwe sancties tegen Iran zelf leveren sowieso weinig meer op. Volgens Alan Eyre, oud-diplomaat en tot 2015 Amerikaans onderhandelaar over het Iraanse atoomprogramma, is al het laaghangende fruit allang geplukt.

De Amerikaanse zeeblokkade sneed de handel al grotendeels af. Wat overblijft loopt buiten de scheepvaart om en daar mikt Washington nu op.

De echte geadresseerden zitten dus elders: China, Turkije en de Emiraten. Maar ook in Washington tikt een klok, met de midterms in aantocht en een opgelopen benzineprijs.

Ook in Washington tikt een klok. De midterms komen eraan en de benzineprijs is opgelopen, dus eindeloos rekken kan Trump niet.

Bessent zei vorige week nog dat hij het regime laat instorten en sprak vanavond van verstikking.

Rial zakt naar historisch dieptepunt

Ondertussen is de Iraanse munt vandaag naar een record gezakt van 2,02 miljoen rial per dollar. De centrale bank hanteert officieel zo’n 1,5 miljoen, maar op de vrije markt betalen Iraniërs ruim 30 procent meer voor diezelfde dollar.

In de winkels is de pijn goed te zien. Rijst werd sinds het begin van de oorlog ongeveer 60 procent duurder en rundvlees ruim 150 procent.

Toch zit Teheran niet zonder troeven. De Straat van Hormuz, waar voor de oorlog een vijfde van alle verhandelde olie doorheen ging, ligt vrijwel stil. Iran opent de route pas als het schepen mag laten betalen.

Dinsdag komt de Omaanse minister van Buitenlandse Zaken naar Teheran om over die vaarroute te praten.