Bill Gates wil banen reserveren voor mensen: “Human Reserved”

Bill Gates wil dat een deel van de arbeidsmarkt bewust buiten het bereik van kunstmatige intelligentie (AI) blijft. De medeoprichter van Microsoft noemt dat concept ‘Human Reserved’: banen die alleen door mensen mogen worden uitgevoerd, ook als AI of robots het werk technisch zouden kunnen overnemen.

In de meest vergaande vorm zou volgens Gates tot ongeveer 40 procent van alle banen beschermd kunnen worden. Tegelijk pleit hij voor een belasting op AI en robots. Daarmee wil hij voorkomen dat bedrijven automatisch financieel worden beloond wanneer zij werknemers vervangen door machines.

Sommige banen moeten menselijk blijven

Gates vergelijkt zijn idee in een nieuw essay met natuurreservaten. Een samenleving zou beschermde natuur kunnen bebouwen, maar kiest er bewust voor om dat niet te doen omdat de maatschappelijke waarde ervan groter is.

Volgens hem zouden bijvoorbeeld kinderopvang en jurydienst duidelijk voor mensen gereserveerd moeten blijven. In sectoren als onderwijs en gezondheidszorg ziet hij eerder een combinatie voor zich. Mensen kunnen daar AI gebruiken om productiever te worden.

Sommige banen zouden permanent beschermd kunnen worden. Andere functies zouden tijdelijk buiten het bereik van AI kunnen blijven. Dat kan bijvoorbeeld gelden voor werknemers die al ver in hun loopbaan zijn en zich moeilijk kunnen omscholen.

Gates wijst daarnaast op een probleem met het belastingstelsel. Werkgevers betalen belastingen over lonen, terwijl investeringen in machines en technologie vaak aftrekbaar zijn. Daardoor kan automatisering met AI financieel aantrekkelijker zijn dan het behouden van personeel.

“Het belastingstelsel duwt je in de richting van het vervangen van mensen door machines”, aldus Gates.

AI speelt grotere rol bij ontslagen

Het voorstel komt op een moment dat AI steeds vaker wordt genoemd als oorzaak van banenverlies. Sinds 2023 zijn volgens schattingen al 184.538 ontslagen aan AI gekoppeld.

In juli was AI voor de vijfde maand op rij de meest genoemde reden voor ontslagen. Vorige maand werden 10.970 banen aan AI-gerelateerde veranderingen toegeschreven. Dat was goed voor 33 procent van alle aangekondigde ontslagen.

Toch is het beeld niet volledig negatief. Het totale aantal ontslagen daalde in juli naar het laagste niveau in twee jaar. Tegelijk lag het aantal plannen om nieuwe werknemers aan te nemen dit jaar 25 procent hoger.

Bij het voorstel van Gates blijven belangrijke praktische vragen open. Welke banen moeten worden beschermd, wie bepaalt dat en hoe voorkom je dat zulke regels innovatie onnodig afremmen? Zijn voorstel brengt daarmee een nieuwe keuze naar voren: niet alleen welke banen AI kan overnemen, maar ook welke banen een samenleving bewust door mensen wil laten uitvoeren.