Bitcoin is geen bubbel: waarom de vergelijking met tulpenmanie niet klopt

De meningen onder handelaren over Bitcoin (BTC) blijven verdeeld. Sommigen zien het als het ultieme middel voor waardeopslag, terwijl anderen het waardeloos vinden en vergelijken met een bubbel, zoals de tulpenmanie uit de zeventiende eeuw. Maar klopt dat beeld?

De kritiek op Bitcoin

Er zijn critici die Bitcoin beschouwen als een financiële bubbel. Een veelgehoord verwijt is dat de cryptomunt geen intrinsieke waarde zou hebben. Michael Burry, bekend van The Big Short en zijn vroege voorspelling van de kredietcrisis in 2008, is een van de experts die fel kritiek heeft op BTC. Hij noemde de digitale munt onlangs “de tulpenbol van onze tijd”.

Volgens Burry is Bitcoin niet alleen waardeloos, maar faciliteert het ook criminele activiteiten, omdat het het mogelijk zou maken om anonieme transacties uit te voeren. Dat beeld klopt echter niet volledig.

Veel handelsplatformen voldoen tegenwoordig aan strenge know-your-customer (KYC)-regels, waardoor gebruikers zich moeten identificeren en niet zomaar anoniem kunnen handelen. Bovendien is elke transactie openbaar zichtbaar op de blockchain. Zodra bekend is wie er achter een adres zit, kan de volledige transactiegeschiedenis worden achterhaald.

Hoewel Burry het zelf niet benoemde, verwijzen veel critici daarnaast naar het hoge energieverbruik van het netwerk. Zo verbruikt het miningproces, waarbij transacties worden verwerkt, inmiddels meer elektriciteit dan hele landen zoals Polen of Thailand, blijkt uit data van Digiconomist. Toch hoeft dat niet per se een kritiekpunt te zijn.

Voorstanders wijzen erop dat het netwerk daar iets waardevols tegenover stelt: een wereldwijd, decentraal systeem voor waardeopslag én transacties zonder tussenpersonen. Ook het delven van goud kost wereldwijd enorme hoeveelheden energie, geld en middelen, en toch wordt dat geaccepteerd vanwege de waarde die goud vertegenwoordigt. Bij Bitcoin geldt hetzelfde principe.

Andere bekende critici van Bitcoin zijn de invloedrijke belegger Warren Buffett, die de digitale munt ooit omschreef als “rattengif in het kwadraat”. Ook Peter Schiff ziet BTC als een speculatieve bubbel, een mening die hij al sinds 2013 uitdraagt. Onlangs noemde hij het nog “een gigantische pump-and-dump” en herhaalde hij zijn verwachting dat Bitcoin uiteindelijk naar nul zal gaan.

Waarom Bitcoin wel waarde heeft

Wat veel critici over het hoofd zien, is dat elke vorm van geld of waardeopslag uiteindelijk gebaseerd is op collectieve overeenstemming. Net als bij goud geldt voor Bitcoin dat de waarde voortkomt uit collectief vertrouwen. Ook fiatvaluta, zoals de euro, ontlenen hun waarde niet aan iets tastbaars, maar aan het vertrouwen dat wij als samenleving erin stellen.

Dat we bereid zijn om producten en diensten te ruilen voor euro’s, komt simpelweg doordat we daar gezamenlijk in geloven. In sommige landen gaat dit echter mis door wanbeleid van de overheid. Kijk maar naar recente ontwikkelingen in onder andere Venezuela, Turkije en Argentinië.

Uiteindelijk zullen mensen geld gebruiken op basis van vertrouwen en eigenschappen. Goud heeft door de geschiedenis heen waarde gehad vanwege zijn unieke kenmerken: het is schaars, duurzaam, deelbaar en moeilijk te vervalsen.

De ontwikkelaar van Bitcoin, Satoshi Nakamoto, nam al deze eigenschappen over, maar dan in digitale vorm. Daardoor is de munt vergelijkbaar met goud, maar in veel opzichten zelfs krachtiger. Bitcoin is niet alleen schaars en onmogelijk te vervalsen, maar kan ook wereldwijd binnen enkele minuten worden verzonden. In die zin is het digitaal goud met superkrachten.

Het verschil met de tulpenmanie

De tulpenmanie begon in de 17e eeuw in Nederland, toen zeldzame tulpen populair werden onder rijke burgers. De prijzen van sommige bollen stegen extreem, puur doordat mensen geloofden ze later met winst te kunnen doorverkopen. Maar tulpen zijn kwetsbaar: wie een bol te lang bewaarde of verkeerd behandelde, kon zijn investering volledig verliezen.

Bitcoin is wezenlijk anders. Het kan niet vergaan en blijft functioneren zolang het netwerk actief is. Tulpenbollen stegen vooral door speculatie en status. Bitcoin daarentegen dankt zijn waarde aan schaarste, decentralisatie en technologische eigenschappen. Het is een digitale vorm van waardeopslag, gebouwd voor een digitale wereld.