Box 3 weer in politieke onzekerheid: België laat zien hoe het slimmer kan

De coalitie zet het omstreden box 3-plan voor 2028 voorlopig in de koelkast, zo blijkt deze week uit uitgelekte Prinsjesdagstukken. Na maanden onderhandelen ligt er nog altijd geen akkoord over de manier waarop spaargeld en beleggingen belast moeten worden.

Dat kost de schatkist miljarden. Terwijl het antwoord misschien gewoon bij onze zuiderburen ligt.

Coalitie schuift box 3-wet vooruit

VVD, D66 en CDA willen dat de Eerste Kamer voorlopig niet stemt over de Wet werkelijk rendement box 3. De Tweede Kamer nam die wet in februari nog aan, maar de senaat hield de stemming voor de zomer aan na stevige kritiek.

Staatssecretaris Eelco Eerenberg van Financiën (D66) kreeg vervolgens de tijd om het voorstel te verbeteren. De coalitiepartijen werden het over geen van zijn aanpassingen eens. Daarom wordt het plan nu geparkeerd.

Goedkoop is dat uitstel niet. Zolang de nieuwe box 3-wet er niet is, blijft het huidige stelsel staan, waarin de fiscus rekent met een verondersteld rendement in plaats van de echte winst. Dat scheelt de schatkist ruim 2 miljard euro per jaar.

Houdbaar is dat stelsel evenmin. De Hoge Raad haalde het rekenen met fictieve rendementen eind 2021 al onderuit: wie een lager echt rendement aantoont, mag sindsdien over dat lagere bedrag afrekenen.

Het alternatief waar de coalitie nu naar kijkt, een vermogenswinstbelasting die pas heft bij verkoop, kan volgens ambtenaren van Financiën pas in 2032 worden ingevoerd. Prijskaartje: zo’n 22 miljard euro aan gemiste inkomsten.

Wat is de vermogensaanwasbelasting?

De vermogensaanwasbelasting is het hart van het geparkeerde box 3-plan: beleggers betalen elk jaar 36 procent belasting over de waardestijging van hun aandelen en crypto, ook als ze niets verkopen. De winst staat dan alleen op papier, maar de aanslag valt wel op de mat.

Wie belegt, moet dus afrekenen over geld dat hij nog niet in handen heeft. Dat kan grote problemen veroorzaken, bijvoorbeeld als de Bitcoin koers weer eens grote bewegingen maakt.

Daarbij was de vermogensaanwas nooit als eindstation bedoeld. Het systeem gold als tussenstap richting een vermogenswinstbelasting, die door de beperkte ict-capaciteit bij de Belastingdienst nog jaren op zich laat wachten.

België belast beleggen lager dan sparen

Onder het plan dat nu in de koelkast staat, wilde de overheid beleggers juist harder aanpakken. Wie een beetje rendement maakte, was al snel duurder uit: boven zo’n 5 procent per jaar viel de aanslag hoger uit dan onder het huidige stelsel. Het tarief van 36 procent, wat nu ook al geldt, is bovendien een van de hoogste van Europa.

Beleggen wordt zo niet bepaald aangemoedigd. En dat terwijl de inflatie, deze week binnengekomen op 3,3 procent, elk jaar opnieuw aan de koopkracht vreet en de spaarrente bij de grootbanken op amper 1 procent staat.

Wie geld op een spaarrekening laat staan, is volgens De Nederlandsche Bank (DNB) sinds 2020 bijna 20 procent aan koopkracht verloren. Terwijl je niet eens doorhebt.

Het kan ook anders, laat België zien. Daar geldt 15 procent belasting op spaarrente en 10 procent op gerealiseerde beleggingswinst. Sparen wordt er dus zwaarder belast dan beleggen, wat mensen richting de beurs (of de cryptomarkt) duwt.

Ervaren belegger en analist Jeroen Blokland rekent voor wat dat Nederland kan opleveren.

Nederlanders hebben meer dan 600 miljard euro aan spaargeld staan. Zou de helft daarvan belegd worden, dan levert dat bij de huidige forfaitaire rendementen ruim 14 miljard euro per jaar extra op, waarvan zo’n 5 miljard voor de schatkist.

Zelfs als Den Haag het tarief op beleggen halveert naar 18 procent, en dat op sparen op 36 procent laat staan, houdt de staat er volgens Blokland bijna 2 miljard euro per jaar aan over.

Op Prinsjesdag, 15 september, moet blijken wat het kabinet met box 3 van plan is. Hakt Den Haag dan opnieuw geen knoop door, dan blijft het huidige noodverband nog jaren staan.