BRICS bouwt economisch schild te midden van oplopende spanningen

Eerder schreven we dat een gezamenlijke reactie van de BRICS-landen op de situatie rond Iran vooralsnog uitblijft, terwijl Iran zelf om internationale betrokkenheid heeft gevraagd. Maar dit betekent niet dat het BRICS-blok stilzit. 

Het blok onderzoekt hoe zij hun economische weerbaarheid kunnen versterken in een wereld waarin geopolitieke spanningen toenemen en economische middelen steeds vaker als drukmiddel worden ingezet.

Tijdens een recent forum in Delhi werden concrete voorstellen gedaan om samenwerking te verdiepen zonder afhankelijk te zijn van brede handelsakkoorden.

Alternatieve handelsstructuren en samenwerking

De recente spanningen en militaire escalatie rond Iran hebben laten zien hoe lastig het voor BRICS is om als één blok op te treden. Zo bleef zoals gezegd een eenduidige reactie op het conflict uit, wat interne verdeeldheid onderstreept en de grenzen van de samenwerking blootlegt.

Maar de oorlog wordt binnen BRICS gezien als een “Westerse aanval” op het blok. Hierdoor groeit de nood onder BRICS-landen om de banden te versterken.

Tijdens het BRICS Academic Forum presenteerde Vladimir Zuev twee mogelijke richtingen voor deze sterkere economische samenwerking:

“De eerste oplossing is handel blijven drijven zoals gebruikelijk, zonder overeenkomsten. De tweede oplossing is het sluiten van sectorale overeenkomsten in verschillende gebieden, zoals we dat doen met een overeenkomst over migratie.”

Met name sectorale afspraken zouden volgens hem kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van gedeelde standaarden tussen landen, zonder de complexiteit en politieke gevoeligheid van brede vrijhandelsverdragen. Dit model moet de handel soepeler maken en tegelijkertijd flexibiliteit behouden.

Daarnaast benadrukte Tan Ya van het BRICS Research Centre het belang van fysieke infrastructuur: 

“We moeten alternatieve oplossingen ontwikkelen op het land, met spoorwegen en snelwegen, en ervoor zorgen dat onze infrastructuur sterk genoeg is om toekomstige natuurrampen op te vangen en technologische vooruitgang en samenwerking te bevorderen.” 

Hiermee onderstreept zij het belang van robuuste logistieke netwerken als fundament voor economische stabiliteit.

Focus op infrastructuur en financiële innovatie

Een belangrijk thema binnen de gesprekken was het versterken van connectiviteit, zowel fysiek als digitaal. Mai Mohsen van de Egyptische denktank IDSC stelde dat betere infrastructuur en geïntegreerde systemen cruciaal zijn voor economische groei en stabiliteit. Daarbij ziet zij een belangrijke rol voor de New Development Bank.

Volgens Mohsen moet deze ontwikkelingsbank zich nadrukkelijk richten op financiële innovatie, waaronder digitale betaalsystemen. Dit kan bijdragen aan een efficiënter en minder kwetsbaar financieel ecosysteem binnen de BRICS-landen.

Ook werd het zogenoemde BRICS Plus-mechanisme besproken. Dit samenwerkingsmodel moet praktischer worden ingericht, waarbij derde landen kunnen deelnemen aan specifieke projecten zonder bredere politieke agenda. Dit zou de samenwerking flexibeler en doelgerichter maken.

Voor India vormen deze aanbevelingen een belangrijke aanloop naar de komende BRICS-top. Volgens Shambhu Hakki ligt de kracht van de groep in de diversiteit en complementariteit van de aangesloten economieën, wat volgens hem de basis vormt voor verdere integratie en gezamenlijke groei.

De plannen van BRICS spelen zich af in een bredere geopolitieke context die ook voor westerse landen relevant is. Het conflict in het Midden-Oosten raakt direct mondiale energievoorziening en handelsstromen, waardoor ook Europese en Amerikaanse economieën de gevolgen ondervinden.

In dat licht moeten de BRICS-plannen niet alleen worden gezien als economische samenwerking, maar ook als onderdeel van een verschuivend geopolitiek speelveld waarin verschillende machtsblokken hun positie herdefiniëren.