De week vooruit: belangrijke inflatietest zet rente en aandelen op scherp

De week vooruit staat dit keer vooral in het teken van de Amerikaanse inflatie. Woensdagmiddag verschijnen de consumentenprijzen over september. Het is de eerste grote inflatietest sinds de Federal Reserve vorige maand de rente verhoogde.

Dat cijfer komt op een gevoelig moment. De olieprijs is de afgelopen maanden hard opgelopen en Amerikaanse huishoudens betalen meer voor brandstof. Beleggers willen weten of die energieschok beperkt blijft tot de pomp, of zich inmiddels ook verspreidt naar andere prijzen.

Het antwoord kan de rente op Amerikaanse staatsobligaties en de dollar flink laten bewegen. Daarmee raakt de uitslag niet alleen Wall Street, maar ook Europese aandelen, goud en andere risicovolle beleggingen zoals Bitcoin (BTC).

Voor de Fed telt vooral of de inflatie voldoende afkoelt om na de recente renteverhoging weer pas op de plaats te maken.

Cijferseizoen bouwt de spanning op

De week begint relatief rustig. In de Verenigde Staten is maandag Columbus Day en blijft de markt voor staatsobligaties dicht. Daardoor ontbreekt juist op de eerste dag een belangrijke graadmeter voor de renteverwachtingen.

Vanaf dinsdag komt de handel op gang. Citigroup opent dan zijn boeken over het derde kwartaal. De bankcijfers geven een eerste beeld van de financiële gezondheid van Amerikaanse huishoudens en bedrijven. Beleggers letten onder meer op betalingsachterstanden, kredietverlening en de vraag of de hogere rente de economie begint af te remmen.

Dat is extra relevant nu het Amerikaanse cijferseizoen begint met aandelen rond hoge niveaus. Goede winstcijfers kunnen die waarderingen ondersteunen. Tegenvallers wegen juist zwaarder wanneer beleggers tegelijk rekening moeten houden met een langer hoge rente.

Woensdagochtend volgt voor Nederlandse beleggers eerst ASML. De chipmachinefabrikant publiceert voorbeurs zijn kwartaalresultaten. De cijfers zijn belangrijk voor de AEX, maar ook voor het vertrouwen in de wereldwijde investeringsgolf rond chips en kunstmatige intelligentie. Daarmee krijgt de aandelenmarkt al een stevige test voordat later op de dag het belangrijkste macrocijfer verschijnt.

Woensdag draait alles om de inflatie

Om 14.30 uur Nederlandse tijd publiceert het Amerikaanse Bureau of Labor Statistics de consumentenprijzen over september. In augustus liep de brede inflatie op tot 3,4 procent. De kerninflatie, zonder voedsel en energie, bedroeg 2,4 procent.

Dat verschil maakt de uitslag van woensdag bijzonder belangrijk. Duurdere olie werkt eerst rechtstreeks door in benzine en vervoer. Als bedrijven hun hogere transport- en productiekosten daarna doorberekenen, kan de prijsdruk breder worden. De Fed wil voorkomen dat zo’n tijdelijke schok verandert in hardnekkige inflatie.

De centrale bank verhoogde in september de beleidsrente met een kwart procentpunt naar een bandbreedte van 3,75 tot 4 procent. Volgens de Fed bleef de inflatie te hoog, terwijl de economie in een stevig tempo doorgroeide. De volgende rentevergadering staat voor 27 en 28 oktober gepland. Het inflatiecijfer van deze week is daardoor een van de laatste grote aanwijzingen voor dat besluit.

Een hoger cijfer dan beleggers verwachten kan de kans op opnieuw een renteverhoging vergroten. De rente op staatsobligaties kan dan oplopen, omdat beleggers een hogere vergoeding vragen. Dat maakt obligaties aantrekkelijker ten opzichte van aandelen en kan vooral druk zetten op groeibedrijven met hoge waarderingen.

Ook de dollar kan in dat scenario sterker worden. Een lagere inflatie-uitkomst geeft juist ruimte voor opluchting, omdat de Fed dan minder haast hoeft te maken. De reactie hoeft niet overal hetzelfde te zijn: voor aandelen telt ook of lagere inflatie samengaat met een economie die sterk genoeg blijft.

Donderdag volgt de tweede inflatietest

Een dag later verschijnen de Amerikaanse producentenprijzen. Die meten welke prijsveranderingen bedrijven aan het begin van de keten ervaren. In augustus lagen deze prijzen 5,4 procent hoger dan een jaar eerder. Een nieuwe sterke stijging kan erop wijzen dat bedrijven nog meer kosten moeten opvangen of doorberekenen.

Daarna spreekt Fed-voorzitter Kevin Warsh met IMF-directeur Kristalina Georgieva. Zijn woorden krijgen extra gewicht wanneer de inflatiecijfers verrassend sterk of zwak uitvallen. Beleggers zoeken dan naar aanwijzingen over de keuze die de centrale bank later deze maand moet maken.

Vrijdag sluit de week af met Amerikaanse cijfers over importprijzen en industriële productie. Die laten zien of de duurdere energie en de hogere rente ook buiten de inflatiemeters voelbaar worden. Zo verschuift de aandacht aan het einde van de week van één prijsmeting naar de bredere vraag: kan de Fed de inflatie afremmen zonder de economie en de aandelenmarkt te hard te raken?