Eerst omhoog, dan omlaag: het lastige rentepad van de ECB

De Europese Centrale Bank (ECB) lijkt zich op te maken voor een nieuwe renteverhoging. Financiële markten achten de kans groot dat de centrale bank de rente in september opnieuw verhoogt. Toch kan het rentebeleid volgend jaar alweer een heel andere kant op bewegen.

Economen houden namelijk ook rekening met renteverlagingen in 2027. Veel zal afhangen van de energieprijzen, de inflatie en de economische groei in de eurozone.

Nieuwe renteverhoging ECB lijkt dichtbij

De ECB liet de rente tijdens de vergadering in juli ongemoeid, maar volgens veel economen betekent dat niet dat de cyclus van renteverhogingen voorbij is. Voor de volgende vergadering, op 10 september, wordt opnieuw een verhoging verwacht.

Handelaren schatten de kans op een renteverhoging in september momenteel op ongeveer tachtig procent. De depositorente zou daarmee van 2,25 procent naar 2,50 procent stijgen.

Ook een tweede verhoging later dit jaar behoort tot de mogelijkheden. De kans dat de ECB in december opnieuw ingrijpt, wordt door de markt op ongeveer veertig procent geschat. In dat scenario zou de depositorente kunnen oplopen tot 2,75 procent.

Michael Field, hoofd marktstrateeg bij Morningstar, ziet een vergelijkbaar scenario. Volgens hem is een verhoging in september zeer waarschijnlijk. Voor december schat hij de kansen op een nieuwe verhoging ongeveer gelijk aan de kans dat de ECB niets doet.

Niet iedereen is ervan overtuigd dat de rente daadwerkelijk omhoog moet. Bastian Freitag, hoofd economisch onderzoek bij Rothschild & Co Wealth Management Duitsland, denkt dat beleggers de kans onderschatten dat de ECB in september helemaal niets doet.

Zijn belangrijkste argument is dat de recente inflatiestijging vooral wordt veroorzaakt door hogere energieprijzen. Vooralsnog zijn er weinig aanwijzingen dat deze prijsstijging zich breed door de economie verspreidt.

Hoge olieprijs zet ECB onder druk

De olie- en gasprijzen zijn sterk gestegen door de escalatie van de oorlog in het Midden-Oosten. Dat is inmiddels terug te zien in de inflatiecijfers. De inflatie in de eurozone liep in juli op tot 2,9 procent. De kerninflatie, waarbij onder meer energie en voedingsmiddelen buiten beschouwing worden gelaten, steeg licht naar 2,5 procent.

Voor de ECB draait het vooral om wat er daarna gebeurt. Centrale bankiers vrezen zogenoemde tweede-ronde-effecten. Die ontstaan bijvoorbeeld wanneer bedrijven hogere energiekosten doorberekenen aan consumenten, waarna werknemers hogere lonen eisen om hun koopkracht te beschermen.

ECB-voorzitter Christine Lagarde waarschuwde daar in juli al voor. “De onzekerheid blijft groot en de volledige inflatoire gevolgen van de energieschok moeten nog plaatsvinden”, zei ze.

Volgens Lagarde houdt de centrale bank daarom scherp in de gaten hoe lang de prijsschok aanhoudt en hoe sterk deze uiteindelijk doorwerkt in de rest van de economie.

Tot nu toe zijn er echter weinig tekenen van een loon-prijsspiraal. Freitag ziet geen duidelijke stijging van de inflatieverwachtingen of de loongroei. Ook andere economen waarschuwen ervoor om te veel waarde te hechten aan één maand met hogere inflatie.

Dat maakt de situatie lastig voor de ECB. Een renteverhoging kan de vraag in de economie afremmen, maar heeft veel minder directe invloed op een energieschok die ontstaat door geopolitieke ontwikkelingen.

Renteverlagingen in 2027 komen alweer in beeld

Juist daardoor kan het rentebeleid in 2027 opnieuw omslaan. Financiële markten verwachten voorlopig dat de ECB de rente tot ver in volgend jaar relatief hoog houdt. Toch zien sommige economen omstandigheden ontstaan waarin renteverlagingen weer logisch worden.

Daar zijn twee belangrijke redenen voor. Ten eerste kunnen de inflatiecijfers vanaf het voorjaar van 2027 gunstiger uitvallen door basiseffecten. Als olieprijzen niet opnieuw fors stijgen, worden de huidige hoge energieprijzen dan vergeleken met de eveneens hoge prijzen van een jaar eerder. Daardoor kan de inflatie op jaarbasis vanzelf afnemen.

Daarnaast werken renteverhogingen met vertraging door in de economie. Volgens Freitag duurt het ongeveer negen tot achttien maanden voordat hogere rentes volledig voelbaar worden. De verhogingen van 2026 kunnen daardoor juist in 2027 zwaarder gaan drukken op huishoudens, bedrijven en de economische groei.

Als de inflatie tegen die tijd afneemt en een brede loon-prijsspiraal uitblijft, kan de afweging voor de ECB veranderen. Een rente die in 2026 nog nodig is om de inflatie af te remmen, kan in 2027 juist te zwaar op de economie drukken.

De eerstvolgende ECB-vergadering staat gepland voor 10 september. Daarna volgen dit jaar nog rentebesluiten op 29 oktober en 17 december.

Nieuwe signalen kunnen verwachtingen snel veranderen

Beleggers hoeven niet tot september te wachten op nieuwe aanwijzingen over het rentebeleid. Morgen spreekt ECB-voorzitter Christine Lagarde tijdens een panel van het World Economic Forum over de vooruitzichten voor de wereldeconomie.

Daarnaast verschijnen de definitieve inflatiecijfers over juli voor de eurozone, inclusief de seizoensgecorrigeerde cijfers. Die kunnen meer duidelijkheid geven over hoe breed de recente prijsstijgingen zijn.

Beide gebeurtenissen kunnen daardoor invloed hebben op de verwachtingen voor september. Vooral nieuwe signalen over de onderliggende inflatiedruk en de mogelijke doorwerking van hogere energieprijzen zullen nauwlettend worden gevolgd.