Stablecoins ondermijnen greep van overheden op valutacrisis

Stablecoins kunnen het voor overheden moeilijker maken om een toekomstige valutacrisis onder controle te krijgen. Onderzoekers van de Federal Reserve Bank of New York zien dat de vraag naar digitale dollars juist toeneemt wanneer banken, lokale valuta en financiële systemen onder zware druk staan.

Daarmee ontstaat een nieuwe route om geld te verplaatsen die nationale overheden minder eenvoudig kunnen afsluiten. 

Het onderzoek is gebaseerd op negen financiële crisismomenten in acht landen tussen 2021 en 2025. De onderzoekers keken onder meer naar Argentinië, Turkije, Rusland, Nigeria en Iran. Hun bevindingen wijzen erop dat stablecoins een steeds belangrijkere rol kunnen spelen wanneer mensen hun vermogen proberen te beschermen tegen financiële onrust.

Vraag naar stablecoins stijgt tijdens crisis

De onderzoekers Pablo Azar, Maryam Farboodi en Nish Sinha analyseerden transacties met negentien grote stablecoins die gekoppeld zijn aan de Amerikaanse dollar. Daarvoor werden blockchaintransacties gecombineerd met gegevens van Ethereum Name Service, waarmee bepaalde wallets aan landen konden worden gekoppeld.

Daaruit kwam een opvallend patroon naar voren. Wallets die waren gekoppeld aan een land in crisis hadden in de crisisweek ongeveer 1,8 procent meer kans om stablecoins te ontvangen. Ook de bedragen die naar deze wallets stroomden namen toe.

In een afzonderlijke analyse liep de stijging van de kans op ontvangst op tot 1,9 procent. In de twee weken vóór het uitbreken van een crisis was nog geen duidelijke toename zichtbaar. Het effect verscheen dus vooral op het moment dat de financiële problemen daadwerkelijk begonnen.

Het versturen van stablecoins nam pas later toe. Twee weken na het begin van een crisis was de kans dat de onderzochte wallets stablecoins verstuurden 1,3 procent hoger.

Dat patroon is belangrijk. Volgens de onderzoekers ondersteunt het de gedachte dat de behoefte aan digitale dollars groeit zodra het vertrouwen in het binnenlandse financiële systeem onder druk komt te staan.

Wel plaatsen ze een belangrijke kanttekening bij de cijfers. De dataset bevat ongeveer 4,5 miljoen observaties, maar vertegenwoordigt niet alle inwoners of cryptowallets van de onderzochte landen. De resultaten laten vooral zien hoe wallets die al met stablecoins in aanraking kwamen zich rond een crisis anders gingen gedragen.

Stablecoins maken kapitaalcontroles lastiger

Juist daar ontstaat een probleem voor centrale banken en overheden. Landen kunnen tijdens een valutacrisis proberen te voorkomen dat inwoners massaal hun lokale valuta omwisselen voor dollars. Banken en andere gereguleerde financiële instellingen vormen daarbij traditioneel belangrijke controlepunten.

Stablecoins veranderen dat systeem. Iemand die via zijn bank geen dollars meer mag kopen of naar het buitenland mag sturen, kan in sommige gevallen nog wel dollartokens rechtstreeks in een cryptowallet ontvangen.

De onderzoekers plaatsen dit binnen het bekende Mundell Fleming dilemma. Dat economische principe stelt dat een land niet tegelijkertijd een vaste wisselkoers, vrij kapitaalverkeer en volledig zelfstandig monetair beleid kan behouden.

Kapitaalcontroles kunnen een overheid normaal gesproken meer ruimte geven. Maar wanneer geld via blockchainnetwerken buiten het binnenlandse banksysteem beweegt, worden die beperkingen minder effectief. Volgens het model van de onderzoekers moeten overheden daardoor uiteindelijk meer druk opvangen via de wisselkoers of de rente.

Stablecoins vergroten daarmee niet alleen de internationale mobiliteit van geld. Ze veranderen volgens de onderzoekers ook wie daar feitelijk controle over heeft. Huishoudens kunnen zelf besluiten over te stappen naar alternatieve betaalinfrastructuur, juist wanneer de druk op het traditionele financiële systeem het grootst is. 

Overheden verliezen niet alle controle

Dat betekent niet dat stablecoins volledig buiten het bereik van overheden vallen. Grote stablecoins zoals Tether (USDT) en USD Coin (USDC) worden uitgegeven door centrale bedrijven. Die partijen kunnen adressen blokkeren of tegoeden bevriezen. Gereguleerde cryptobeurzen kunnen daarnaast worden verplicht klanten te identificeren en transacties te beperken.

Het verschil zit vooral in de plek waar de controle plaatsvindt. Wanneer stablecoins rechtstreeks tussen persoonlijke wallets worden verstuurd, loopt de transactie niet noodzakelijk via een lokale bank. Een overheid heeft daardoor minder directe mogelijkheden om een geldstroom op het moment van verzending tegen te houden.

De onderzoekers benadrukken bovendien dat hun studie niet bewijst dat stablecoins tijdens de onderzochte crises valuta hebben laten dalen. De blockchaingegevens ondersteunen vooral hun theoretische uitgangspunt dat financiële stress de vraag naar stablecoins kan vergroten.

Dat kan steeds relevanter worden naarmate de stablecoinmarkt groeit. Een financiële infrastructuur die in rustige tijden vooral als alternatief betaalsysteem wordt gebruikt, kan tijdens een valutacrisis plotseling een ontsnappingsroute naar de dollar worden. Daarmee kan de groei van stablecoins uiteindelijk invloed krijgen op de mogelijkheden van centrale banken om hun eigen munt te verdedigen.