Flinke domper rond box 3: miljoenen beleggers dreigen compensatie mis te lopen

Mensen die niet op tijd bezwaar maakten tegen de omstreden box 3-heffing lijken voorlopig achter het net te vissen. De advocaat-generaal (AG) adviseert de Hoge Raad namelijk om deze groep geen compensatie te geven voor de belasting die zij mogelijk te veel betaalden. Dat kan grote gevolgen hebben voor honderdduizenden Nederlanders, waaronder veel crypto beleggers.

De kwestie draait om de manier waarop de Belastingdienst jarenlang vermogen belastte. Niet het werkelijke rendement stond centraal, maar een fictief rendement. De Hoge Raad oordeelde eerder al dat dit systeem in strijd was met Europese mensenrechten. Toch lijkt compensatie lang niet voor iedereen weggelegd.

Box 3-probleem raakt ook crypto beleggers

In box 3 vallen onder meer spaargeld, aandelen én cryptocurrencies zoals Bitcoin (BTC). Veel crypto beleggers betaalden de afgelopen jaren belasting op basis van een geschat rendement, terwijl hun portefeuille in werkelijkheid soms veel minder waard werd of zelfs verlies draaide.

Vooral tijdens de zware cryptodalingen van 2022 liep de frustratie hoog op. Beleggers moesten belasting betalen over een fictieve winst, terwijl de markt juist hard onderuitging.

Om dat recht te zetten, kwam de overheid met een herstelregeling. Belastingplichtigen mogen via een formulier aantonen dat hun echte rendement lager lag dan het rendement waar de fiscus van uitging. Voor de jaren 2021 tot en met 2024 geldt die regeling voor iedereen.

Maar voor de jaren 2017 tot en met 2020 geldt een harde voorwaarde: alleen mensen die destijds tijdig bezwaar maakten, komen mogelijk in aanmerking voor compensatie.

Hoge Raad buigt zich over miljoenenkwestie

Juist dat zorgt nu voor grote woede bij veel spaarders en beleggers. Volgens hen is het onrechtvaardig dat alleen mensen die bezwaar maakten worden gecompenseerd, terwijl de belastingregels achteraf onwettig blijken.

Daarom loopt momenteel de zogenoemde “massaal bezwaar plus”-procedure. In die zaak proberen niet-bezwaarmakers alsnog recht te krijgen op belastingteruggave. De uiteindelijke uitspraak van de Hoge Raad zal gelden voor alle vergelijkbare gevallen in Nederland.

De advocaat-generaal adviseert de Hoge Raad nu echter om de groep zonder tijdig bezwaar géén compensatie toe te kennen. Volgens de AG is dat juridisch verdedigbaar, omdat belastingaanslagen na verloop van tijd definitief worden. Dat zou nodig zijn voor rechtszekerheid en stabiliteit van belastinginkomsten.

In de praktijk betekent dit dat veel crypto beleggers mogelijk definitief geen geld terugkrijgen, zelfs als zij aantoonbaar te veel belasting betaalden over hun digitale bezittingen.

Wat betekent dit voor crypto beleggers?

Voor bezitters van crypto kan deze uitspraak extra pijnlijk uitpakken. De waarde van digitale munten schommelt vaak veel harder dan die van aandelen of spaargeld. Daardoor weken de fictieve rendementen van de Belastingdienst in sommige jaren enorm af van de werkelijkheid.

Vooral beleggers die hun cryptoportefeuille zagen instorten tijdens de bearmarkt, maar geen bezwaar indienden tegen hun belastingaanslag, lijken nu weinig kans meer te maken op herstel.

De definitieve uitspraak van de Hoge Raad volgt later. Meestal neemt de hoogste rechter het advies van de advocaat-generaal over, maar dat is niet verplicht.