IMF waarschuwt regeringen: ‘Zeer moeilijke keuzes’ op komst

De schulden van overheden lopen wereldwijd zo hard op dat ingrijpen volgens het Internationaal Monetair Fonds (IMF) niet langer kan worden uitgesteld. IMF-topvrouw Kristalina Georgieva waarschuwt dat vooral grote ontwikkelde economieën voor pijnlijke keuzes staan. Hogere rentes maken de situatie nog lastiger, omdat overheden steeds meer geld kwijt zijn aan hun schulden.

Volgens Georgieva kunnen landen niet simpelweg wachten tot economische groei het probleem oplost. Overheden moeten hun begrotingen op orde brengen en tegelijkertijd rekening houden met uitgaven aan onder meer defensie.

Wereldwijde schulden richting historische niveaus

De wereldwijde overheidsschuld is ten opzichte van de economie inmiddels opgelopen tot het hoogste niveau sinds de Tweede Wereldoorlog. Volgens Georgieva ligt de verhouding tussen schuld en het wereldwijde bruto binnenlands product bovendien op koers om de komende jaren richting honderd procent te stijgen.

Voorafgaand aan de jaarlijkse bijeenkomsten van het IMF en de Wereldbank waarschuwde ze beleidsmakers dat noodzakelijke maatregelen niet langer vooruitgeschoven kunnen worden.

“We kunnen noodzakelijke beleidsmaatregelen niet blijven uitstellen. Jullie hebben de instrumenten, gebruik nu ook de wijsheid om ze in te zetten”, zei Georgieva.

Vooral rijke economieën met hoge schulden moeten volgens haar geloofwaardige plannen maken om hun begroting op middellange termijn te verbeteren. In sommige gevallen zijn volgens de IMF-topvrouw al op korte termijn maatregelen nodig.

De druk wordt vergroot door de stijgende rente op staatsobligaties. Die bepaalt mede hoeveel rente landen moeten betalen wanneer ze geld lenen. Door de recente stijging zijn de financieringskosten voor verschillende overheden opgelopen tot het hoogste niveau in tientallen jaren.

“De hoge rentes blazen de renterekening op, terwijl begrotingen al onder druk staan en overheden met concurrerende uitgaven te maken hebben, waaronder defensie”, aldus Georgieva.

IMF waarschuwt ook voor nieuwe inflatiegolf

Daar komt het risico van opnieuw oplopende inflatie bovenop. Volgens de bron houden financiële markten rekening met hogere prijsstijgingen door de oorlog in het Midden-Oosten.

Georgieva vindt daarom dat centrale banken bereid moeten zijn om de rente verder te verhogen wanneer de inflatie opnieuw uit de hand dreigt te lopen. Ze noemde de verkrapping van het beleid door de Europese Centrale Bank (ECB), de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) en de Bank of Japan “zeer gepast”.

De Bank of England heeft de rente tot dusver op 3,75 procent gehouden.

Volgens Georgieva kan het voor centrale banken verstandig zijn om voorlopig voorzichtig aan de strenge kant te blijven. Dat betekent dat het bestrijden van inflatie prioriteit houdt, ook wanneer hogere rentes de economie en overheidsfinanciën verder onder druk zetten.

Die combinatie is lastig voor overheden. Bezuinigen of belastingen verhogen kan de economische groei afremmen, terwijl hoge rentes tegelijkertijd de kosten van bestaande schulden verder verhogen. Georgieva waarschuwt daarom dat beleidsmakers voor “zeer moeilijke politieke keuzes” staan.

IMF ziet kansen én grote risico’s bij AI

De IMF-topvrouw waarschuwde daarnaast voor de risico’s van kunstmatige intelligentie. De technologie heeft Amerikaanse aandelen geholpen, maar zorgt tegelijkertijd voor zorgen over banenverlies en financiële stabiliteit.

Onderzoek van het IMF wijst er volgens Georgieva op dat succesvolle toepassing van AI ongeveer een half procentpunt kan toevoegen aan de wereldwijde economische groei.

Daar staat volgens haar een reeks risico’s tegenover. Beleidsmakers moeten rekening houden met grote veranderingen op de arbeidsmarkt, cyberdreigingen en risico’s voor de financiële stabiliteit.

Ook geavanceerde AI-modellen verdienen volgens haar aandacht. Georgieva waarschuwde voor systemen die buiten menselijke controle zouden kunnen raken. Daarmee sluit ze aan bij zorgen van Bank of England-gouverneur Andrew Bailey. Hij heeft eerder gepleit voor de mogelijkheid om in te grijpen wanneer zeer geavanceerde AI-modellen risico’s voor het financiële systeem opleveren.