Inflatie in Nederland loopt op door oorlog in het Midden-Oosten

Na maanden waarin de prijsstijgingen juist afnamen, loopt de inflatie in Nederland weer op. Nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten zien dat het dagelijks leven opnieuw duurder wordt. Dat komt door de oplopende spanningen in het Midden-Oosten.

Inflatie stijgt door duurdere olie en brandstof

Volgens een snelle raming van het CBS is de inflatie in maart gestegen naar 2,7 procent. Dat wijkt af van de ontwikkeling in de voorgaande maanden en ligt bovendien duidelijk boven de doelstelling van 2 procent.

In januari en februari kwam de inflatie volgens het CBS uit op 2,4 procent. Die stabiele lijn wordt nu doorbroken. De cijfers laten zien dat boodschappen, energie en andere kosten weer harder stijgen dan veel mensen hadden verwacht.

De belangrijkste oorzaak ligt bij de stijgende olieprijs. Door de oorlog in het Midden-Oosten is olie wereldwijd flink duurder geworden.

Na aanvallen van de Verenigde Staten en Israël heeft Iran de Straat van Hormuz voor veel vrachtschepen geblokkeerd, met grote gevolgen voor de wereldhandel. Deze smalle zeestraat is namelijk van cruciaal belang voor de wereldeconomie. Ongeveer 20 procent van alle olie wereldwijd wordt via deze route vervoerd.

De olieprijs ligt inmiddels rond de 105 dollar per vat. Voor het conflict was dat nog ongeveer 65 dollar. Die stijging merken Nederlanders direct aan de pomp, waar benzine en diesel duidelijk duurder zijn geworden.

Afhankelijk van het type brandstof en het meetmoment is die stijging goed zichtbaar. Volgens gegevens van UnitedConsumers ligt de dieselprijs momenteel gemiddeld rond de 2,70 euro per liter. Dat is ongeveer 39 procent hoger dan begin dit jaar, toen de prijs nog rond de 1,94 euro per liter lag.

Gevolgen voor energie, reizen en boodschappen

De stijgende olieprijs werkt ook door in andere prijzen. Olie en gas spelen namelijk een rol in bijna alles wat we gebruiken, van vervoer en productie tot voedsel. Daardoor zorgt een hogere olieprijs vaak voor bredere prijsstijgingen in de hele economie.

Zo kunnen vliegtickets duurder worden en stijgen mogelijk ook de energierekeningen, vooral voor huishoudens met een variabel contract.

Daarnaast worden producten in de supermarkt vaak duurder als bedrijven hun hogere kosten doorberekenen. Dat gebeurde eerder ook, bijvoorbeeld in 2022, toen de oorlog in Oekraïne leidde tot een snelle stijging van de energieprijzen.

Bedrijven hebben bovendien nog steeds te maken met hogere lonen en duurdere grondstoffen. Die kosten worden vaak geleidelijk doorberekend aan consumenten, waardoor prijzen blijven oplopen.

Europa ziet dezelfde trend en ECB waarschuwt

Niet alleen Nederland merkt de gevolgen. In de hele eurozone loopt de inflatie weer op. Volgens cijfers van statistiekbureau Eurostat is de inflatie gestegen naar 2,5 procent. Ook hier zijn de energieprijzen de belangrijkste oorzaak.

De Europese Centrale Bank sluit een renteverhoging niet uit als de inflatie verder stijgt. President Christine Lagarde waarschuwt dat wordt ingegrepen als de inflatie te lang boven de doelstelling van 2 procent blijft.

Volgens de ECB is het grootste risico dat hoge prijzen zich vastzetten in de economie. Als bedrijven hun kosten blijven doorberekenen en werknemers hogere lonen eisen, kan een blijvende inflatiespiraal ontstaan. Daarom houdt de centrale bank alle opties open, waaronder renteverhogingen in de komende maanden.

Een renteverhoging is een maatregel van centrale banken om inflatie af te remmen. Door de rente te verhogen, wordt lenen duurder en sparen aantrekkelijker. Daardoor geven mensen en bedrijven minder geld uit, waardoor prijzen minder snel stijgen.

Voor investeerders is dit vaak slecht nieuws. Er is dan namelijk minder geld beschikbaar voor risicovolle beleggingen zoals aandelen en crypto, waardoor deze markten onder druk kunnen komen te staan.