Interne strijd binnen anti-dollarblok BRICS: uitbreiding voorlopig stopgezet

Waar het BRICS-blok vorig jaar nog assertieve politieke en economische stappen probeerde te zetten, is daar nu weinig meer van over. Het blok wankelt en heeft verdere uitbreiding voorlopig opgeschort vanwege groeiende politieke meningsverschillen tussen de lidstaten. 

Uitbreiding leidt tot meer verdeeldheid

Volgens de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergey Lavrov maakt het grotere aantal deelnemers de besluitvorming steeds ingewikkelder en staat het consensusmodel van het samenwerkingsverband onder druk.

Lavrov deed zijn uitspraken tijdens de Primakov Readings-conferentie in Moskou. Volgens hem heeft de recente groei van BRICS van vijf naar tien volwaardige leden nieuwe spanningen en uiteenlopende belangen zichtbaar gemaakt. Daarnaast beschikken dertien landen inmiddels over een partnerstatus.

BRICS begon als samenwerkingsverband tussen Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. De organisatie wil opkomende economieën meer invloed geven binnen het internationale financiële en politieke systeem. Vooral Rusland en China steunden de afgelopen jaren een snelle uitbreiding richting landen in Azië, Afrika en Latijns-Amerika.

Die groei maakt het volgens Lavrov echter moeilijker om gezamenlijke standpunten te formuleren. BRICS neemt belangrijke besluiten op basis van consensus, wat betekent dat alle leden akkoord moeten gaan. Naarmate meer landen deelnemen, neemt de kans op botsende nationale belangen toe.

Tijdens een recente bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken kwamen die spanningen duidelijk naar voren. Iran en de Verenigde Arabische Emiraten verschilden onder meer van mening over de crisis in de Golfregio. De landen bereikten uiteindelijk wel overeenstemming over een gezamenlijke slotverklaring.

Partnerlanden blijven betrokken

BRICS wil voorlopig geen nieuwe volwaardige leden toelaten, maar partnerlanden blijven wel deelnemen aan bijeenkomsten. Op die manier kan het samenwerkingsverband zijn internationale bereik vergroten zonder de interne besluitvorming verder te belasten.

Lavrov benadrukte dat BRICS bewust een informeel samenwerkingsverband blijft. Rusland wil de groep niet omvormen tot een formele organisatie met een vaste structuur zoals de Verenigde Naties. Volgens hem biedt de huidige opzet meer flexibiliteit en ruimte om compromissen te sluiten.

De Russische minister stelde dat de pauze al tijdens eerdere bijeenkomsten was afgesproken. Ook de Russische president Vladimir Poetin en de Chinese president Xi Jinping zouden het besluit hebben gesteund.

Verdere uitbreiding blijft volgens Lavrov mogelijk, maar pas wanneer de samenwerking tussen de huidige leden sterker is geworden. Tot die tijd richt BRICS zich vooral op bestaande initiatieven, nieuwe partnerschappen en het verkleinen van de interne politieke verschillen.