Iran claimt sluiting van Hormuz, maar 17 miljoen vaten olie zeggen iets anders

Miljoenen vaten olie zijn dit weekend gewoon door de Straat van Hormuz vervoerd, ondanks de bewering van Iran dat de cruciale vaarroute opnieuw is gesloten. Daarmee ontstaat een opvallend contrast tussen de boodschap van Teheran en de informatie van de Verenigde Staten, die stellen dat het scheepvaartverkeer grotendeels doorgaat.

De ontwikkelingen volgen terwijl Amerikaanse en Iraanse onderhandelaars in Zwitserland zijn begonnen aan gesprekken over een mogelijke vredesregeling. Tegelijkertijd proberen handelaren, rederijen en energiebedrijven te bepalen hoe veilig de doorgang door een van de belangrijkste olieroutes ter wereld nog is.

VS en Iran spreken elkaar tegen

Volgens gegevens van scheepvaartdiensten voeren zaterdag en zondag meerdere volledig geladen olietankers door de Straat van Hormuz. Sommige schepen maakten gebruik van een route langs de kust van Oman, waarna zij tijdelijk van radarschermen verdwenen door het uitschakelen van hun automatische identificatiesystemen.

Het Amerikaanse Central Command meldde zaterdag dat meer dan 17 miljoen vaten olie de zeestraat waren gepasseerd, ondanks berichten in Iraanse media dat de doorgang was gesloten.

Ook een gezamenlijk informatiecentrum van internationale marines liet eerder weten dat schepen de zuidelijke route langs Oman dag en nacht kunnen gebruiken. Daarbij zouden schepen hun transponders gewoon ingeschakeld mogen laten.

Als die informatie klopt, lijkt Iran minder controle over de vaarroute te hebben dan het publiekelijk beweert.

Olietankers blijven gebruikmaken van route langs Oman

Onder de schepen die werden waargenomen bevindt zich de Gulf Sunrise, een supertanker met ongeveer twee miljoen vaten Saoedische olie aan boord, bestemd voor Japan. Ook andere grote tankers werden gezien op de zuidelijke route langs Oman.

Daarnaast werden meerdere lege tankers en LNG-schepen waargenomen die juist de Perzische Golf binnenvoeren. Dat wijst erop dat de energiestromen vooralsnog grotendeels intact blijven.

Sommige tankers voeren zichtbaar met hun locatiesystemen ingeschakeld, terwijl andere tijdelijk “donker” gingen. Dat gebeurt vaker in de regio wanneer schepen gevoelige routes passeren of olie willen overslaan op andere tankers zonder veel aandacht te trekken.

Onderhandelingen tussen VS en Iran verhogen belang van Hormuz

De discussie over de status van de Straat van Hormuz komt op een gevoelig moment. De Verenigde Staten en Iran zijn begonnen aan nieuwe onderhandelingen over een breder akkoord rond veiligheid, regionale spanningen en het Iraanse nucleaire programma.

Voor de oliemarkt staat er veel op het spel. Ongeveer een vijfde van alle mondiale olie- en gastransporten passeert via de Straat van Hormuz. Een daadwerkelijke sluiting zou de wereldwijde energieprijzen fors kunnen opdrijven.

Voorlopig lijkt daarvan echter geen sprake. Ondanks de dreigende taal vanuit Teheran blijven olietankers de route gebruiken en blijft olie de wereldmarkt bereiken.

Dat betekent niet dat de risico’s verdwenen zijn. Eerder werd nog melding gemaakt van een mogelijke zeemijn langs de zuidelijke vaarroute. Ook blijft onduidelijk of Iran in de komende dagen verdere maatregelen neemt als de gesprekken met Washington geen vooruitgang opleveren.