Knot dreigt ECB-topbaan mis te lopen door Frans-Duits handjeklap

De kansen van Klaas Knot op het presidentschap van de Europese Centrale Bank (ECB) lijken te slinken. Frankrijk zou zijn steun willen geven aan de Spaanse kandidaat Pablo Hernández de Cos. Daarmee dreigt een belangrijke topfunctie voor Nederland uit zicht te raken, terwijl achter de schermen druk wordt onderhandeld over de verdeling van invloed binnen de Europese centrale bank.

Frankrijk zet kansen Klaas Knot onder druk

Volgens berichtgeving van Le Monde en de Financial Times, die zich baseren op ingewijden, lijkt Frankrijk de voorkeur te geven aan Hernández de Cos. Dat zou een tegenvaller zijn voor Knot, die lange tijd als een serieuze kandidaat voor het ECB-presidentschap werd gezien.

Voor Nederland staat er veel op het spel. De president van de ECB speelt een belangrijke rol bij besluiten over de rente en de bestrijding van inflatie in de eurozone. Knot zou na Wim Duisenberg pas de tweede Nederlander worden die de Europese centrale bank leidt. Maar zijn kansen lijken steeds sterker afhankelijk van politieke afspraken tussen Frankrijk en Duitsland.

De strijd draait namelijk niet alleen om de opvolging van ECB-president Christine Lagarde. Ook de functies van hoofdeconoom Philip Lane en directielid Isabel Schnabel spelen een rol in de onderhandelingen. De drie benoemingen bieden Europese landen de mogelijkheid om afspraken te maken over de verdeling van invloed.

Aanvankelijk leek een compromis mogelijk waarbij Frankrijk de kandidatuur van Knot zou steunen en Duitsland een belangrijke positie binnen het bestuur zou behouden. Inmiddels zou een andere verdeling op tafel liggen.

Daarbij zou Frankrijk de Spaanse kandidaat steunen, Duitsland de functie van hoofdeconoom krijgen en Frankrijk aanspraak maken op de zetel van Schnabel.

Duitsland en Frankrijk bepalen mogelijk de uitkomst

De mogelijke koerswijziging zorgt voor onzekerheid over de Nederlandse kansen. Econoom Han de Jong reageerde bij BNR somber op de ontwikkelingen.

“Het ziet er niet goed uit voor Knot”, zei hij. Volgens De Jong draait de benoeming uiteindelijk om onderhandelingen tussen Europese landen. “Het is handjeklap, maar nu lijkt het niet de goede kant op te vallen voor hem.”

Ook de bestaande Nederlandse vertegenwoordiging binnen de ECB kan een obstakel vormen. Frank Elderson heeft al zitting in de zes leden tellende directie van de centrale bank. Zijn termijn loopt tot 2028.

Als Knot president wordt terwijl Elderson aanblijft, zou Nederland twee van de zes directiezetels bezetten. Dat ligt politiek gevoelig, omdat andere eurolanden eveneens invloed willen behouden.

“Dat twee van die zes leden Nederlands zijn, is niet wenselijk”, aldus De Jong.

Een vervroegd vertrek van Elderson zou mogelijk onderdeel kunnen worden van een compromis. Daarover is echter geen definitieve afspraak bekend.

ECB-presidentschap blijft onderwerp van politieke strijd

Volgens Le Monde hebben de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Friedrich Merz over de verdeling van de ECB-functies gesproken. Ook zouden kandidaten voor het presidentschap gesprekken met Merz hebben gevoerd.

Dat onderstreept hoe belangrijk de steun van de grootste economieën van de eurozone is. Hoewel het ECB-presidentschap een monetaire functie is, spelen nationale belangen een grote rol bij de benoeming.

Voor Knot is de situatie daardoor ingewikkeld. Zijn ervaring als voormalig president van De Nederlandsche Bank maakt hem een serieuze kandidaat, maar dat is niet voldoende als de belangrijkste Europese landen uiteindelijk een andere verdeling van de topfuncties verkiezen.

Een definitief besluit is nog niet genomen. De gesprekken tussen de betrokken landen moeten uitwijzen of Knot alsnog voldoende steun kan verzamelen, of dat de weg naar het ECB-presidentschap voor Hernández de Cos wordt vrijgemaakt.