Lagarde vertrekt negen maanden eerder bij ECB: race om opvolger begint

Christine Lagarde vertrekt eerder dan gepland als president van de Europese Centrale Bank (ECB). Ze vertelde het vanochtend aan haar collega’s, uitgerekend op de dag van een rentebesluit.

Daarmee barst een politiek gevecht om haar opvolging los, net nu de inflatie in Europa weer oploopt. Helemaal onverwacht komt het vertrek alleen niet.

Lagarde vertrekt negen maanden eerder

De ECB maakte bekend dat Lagarde op 7 februari 2027 stopt, terwijl haar termijn van acht jaar pas eind oktober 2027 afloopt. Haar collega’s gaven haar een lange staande ovatie.

In een videoboodschap blikte ze tevreden terug. “Ik verlaat deze instelling met het gevoel van goed gedaan werk, en een ECB die klaar is voor de toekomst”, zei Lagarde, die in november 2019 Mario Draghi opvolgde.

Ze dient zo’n 87 van de 96 maanden uit. Daarmee is ze pas de tweede ECB-president die eerder vertrekt, na de Nederlander Wim Duisenberg.

Het vertrek komt niet bepaald uit de lucht vallen. Al sinds 2025 gaan er geruchten dat Lagarde het World Economic Forum (WEF) wil leiden, de organisatie achter de top in Davos. Volgens de Financial Times praat ze daar nu ook echt over.

Ook de Franse politiek speelt mee. In het voorjaar kiest Frankrijk een nieuwe president, en volgens peilingen kan Marine Le Pen van extreemrechts de eerste ronde winnen. Door het vroege vertrek kan president Emmanuel Macron nog meepraten over een opvolger.

Dat ligt gevoelig, want een centrale bank hoort los te staan van de politiek. Volgens Bloomberg kan Lagarde ook het verwijt krijgen dat ze een belofte breekt: ze zei eerder niet te vertrekken zolang er “wolken aan de horizon” hangen.

Valse start, daarna het inflatiemonster

Haar tijd in Frankfurt begon met een misser. Midden in de coronacrash van maart 2020 zei ze: “We zijn er niet om spreads te dichten, er zijn andere instrumenten en andere partijen om deze problemen aan te pakken.”

Een spread is het renteverschil tussen staatsleningen van bijvoorbeeld Italië en Duitsland. Beleggers lazen in haar woorden dat de ECB Italië liet vallen, waarna dat verschil met bijna 0,67 procentpunt opliep: een record voor één dag.

De grootste test volgde in 2022. De inflatie in de eurozone piekte in oktober op 10,6 procent, terwijl de ECB pas in juli voor het eerst in elf jaar de rente had verhoogd. De Amerikaanse centrale bank was haar toen al maanden voor.

Daarna ging het wel snel. De depositorente, de rente die banken krijgen over hun geld bij de ECB, klom van min 0,5 procent naar 4 procent.

Ook kwam er een noodrem, het Transmission Protection Instrument (TPI). Daarmee kan de ECB staatsleningen opkopen als de rente in één land zonder goede reden wegloopt.

Die noodrem staat nu weer in de schijnwerpers, en wel door haar eigen thuisland. Het renteverschil tussen Franse en Duitse leningen bereikte onlangs het hoogste niveau sinds 2011, wat speculatie over ingrijpen van de ECB aanwakkerde.

Vandaag staat die spread op 1,54 procentpunt. Zo eindigt haar termijn zoals hij begon: met een spread in de hoofdrol.

Wie volgt Lagarde op?

De grootste kanshebbers zijn de Nederlander Klaas Knot, oud-president van De Nederlandsche Bank (DNB), en de Spanjaard Pablo Hernández de Cos, topman van de Bank for International Settlements (BIS).

Economen die Bloomberg peilde, zien Hernández de Cos als favoriet. De Europese leiders willen in november en december een keuze maken.

Het wordt een puzzel, want ook directielid Isabel Schnabel en hoofdeconoom Philip Lane vertrekken volgend jaar. Zo krijgt de helft van de zeskoppige ECB-directie een nieuw gezicht.

De nieuwe baas erft een lastige klus. Door de oorlog in Iran liep de inflatie in september op naar 3,8 procent, en de ECB verhoogde dit jaar al twee keer de rente, naar 2,5 procent.

Vanmiddag om 14:15 uur volgt het rentebesluit. Beleggers rekenen op een ongewijzigde rente, maar volgens een ruime meerderheid van de economen verwacht in december een nieuwe verhoging.