Heinen erkent: ‘nauwelijks’ zicht op Nederlandse goudvoorraad

Minister van Financiën Eelco Heinen laat zich amper informeren over de Nederlandse goudvoorraad, terwijl hij die reserve zelf een vitaal belang van de staat noemt. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in een rapport dat vandaag verscheen.

Het gaat om een spaarpot van tientallen miljarden euro’s, maar het ministerie weet niet eens zeker of al dat goud echt in de kluizen ligt.

Heinen vraagt DNB amper naar goud

Heinen vraagt De Nederlandsche Bank (DNB) nauwelijks naar het beheer van de Nederlandse goudvoorraad. De centrale bank bewaart 612 ton goud ter waarde van ruim 72 miljard euro.

Heinen is namens de staat de enige aandeelhouder van DNB, maar hij heeft geen inzage in de interne controlerapporten van de bank. Zijn ministerie heeft daar ook nooit om gevraagd.

Volgens de Rekenkamer kan de minister meer vragen zonder de onafhankelijkheid van DNB te schaden. Die onafhankelijkheid moet voorkomen dat politici zich bemoeien met het beleid rond geld en rente. Toch laten de Bankwet en Europese regels ruimte om vragen te stellen.

Barbara Joziasse, collegelid van de Algemene Rekenkamer, wijst op de tegenstrijdigheid met Heinens eigen woorden. “Je wilt weten hoe deze vitale belangen van de staat geborgd zijn en welke risico’s er zijn”, zegt ze tegen Het Financieele Dagblad.

Heinen ziet dat anders. Volgens hem zouden afspraken over de inzet van het goud de onafhankelijkheid van DNB inperken. Ook meer overleg vindt hij nu overbodig: “In normale tijden is daar weinig aanleiding toe.”

Goudvoorraad ligt verspreid sinds de oorlog

Ook de controle op het goud in het buitenland is mager. De externe accountant die de minister aanstelt voor de jaarrekening van DNB gaat niet mee naar de kluizen in New York, Ottawa en Londen. Hij vertrouwt op een bevestiging van de centrale banken daar.

Nederland bewaart zijn goud op meerdere plekken omdat het in de Tweede Wereldoorlog een groot deel van de voorraad kwijtraakte. Behalve in het buitenland ligt er ook goud in een kluis in Zeist.

Het goud is juridisch van DNB en dient als spaarpot voor noodgevallen. De centrale bank denkt daarbij aan een financiële crisis, ernstige politieke instabiliteit of zelfs oorlog. “Bij dergelijke calamiteiten kunnen geld of papieren waardeobjecten zoals aandelen hun waarde kwijtraken”, legt DNB uit op zijn website.

Goud houdt in zo’n situatie volgens DNB wel zijn waarde. Toch hebben DNB en Financiën geen afspraken gemaakt over hoe die buffer in een nationale noodsituatie wordt ingezet.

Financiën kijkt al langer nauwelijks onder de motorkap. In 2014 haalde DNB in het geheim goud uit New York naar Nederland. In de archieven van het ministerie vond de Rekenkamer niets over de rol van toenmalig minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem.

Deze zomer verplaatste DNB 86 ton goud uit New York en Ottawa naar Londen, waar de bank het in een crisis het snelst kan verkopen. Over dat plan overlegde DNB al in december 2025 met Financiën. Heinen hoorde tien dagen voor de operatie dat die eraan kwam.

Ondertussen is de buffer flink meer waard geworden. In 2010 was het goud ongeveer 10 miljard euro waard, ruim zeven keer minder dan nu. Op het hoogtepunt had Nederland 1.753 ton goud, maar sinds 2008 ligt er 612,45 ton.

Hoe gevoelig het onderwerp ligt, bleek al voor de publicatie. De Rekenkamer stelde het rapport uit om de verhuizing niet in gevaar te brengen. Volgens het controleorgaan hoopten goudhandelaren zelfs op details waarmee ze geld konden verdienen.