Nieuwe ‘quantum-proof’ Bitcoin gelanceerd, maar overstap lijkt onhaalbaar

Quantumcomputers zijn supercomputers van de toekomst die de cryptografie van Bitcoin (BTC) op zijn kop kunnen zetten. Niemand weet precies wanneer ze krachtig genoeg zijn, maar de angst groeit met de dag. Nu wordt de eerste concrete stap gezet richting beveiliging: een werkend prototype van een quantumbestendig Bitcoin-netwerk.

Apart Bitcoin-netwerk in plaats van upgrade

BTQ Technologies heeft BIP 360 geïmplementeerd op zijn eigen Bitcoin Quantum testnet. Dat is geen upgrade van het bestaande Bitcoin-netwerk, maar een compleet nieuwe blockchain die vanaf nul begint.

BIP 360 werd eerder al toegevoegd aan de officiële lijst met upgradevoorstellen voor Bitcoin. Het plan introduceert een nieuw adresformaat genaamd Pay-to-Merkle-Root (P2MR), dat publieke sleutels afschermt zodat quantumcomputers er niet bij kunnen.

“We hebben een soort kanarienetwerk gebouwd voor Bitcoin, vergelijkbaar met de kanarie in de kolenmijn,” zei Christopher Tam, president van BTQ Technologies, tegen Decrypt. “Zo kunnen we een Bitcoin-achtige omgeving creëren en een paar rondes van fouten doorlopen, zodat we zien wat werkt en wat breekt in de quantumwereld?”

Het testnet draait inmiddels met meer dan vijftig miners en er zijn al meer dan 100.000 blokken gedolven.

Sociale horde groter dan technische

De technologie is er dus, maar de echte uitdaging zit bij de mensen. Gebruikers en miners zouden moeten overstappen naar een volledig nieuwe blockchain in plaats van het huidige netwerk te upgraden. En dat ligt gevoelig.

“Het is een sociaal probleem,” aldus Tam. “Er zijn bepaalde hogepriesters binnen Bitcoin die je moet overtuigen. Ze zijn koppig omdat het systeem tot nu toe heeft gewerkt en ze op hun munten zitten.”

Bitcoin staat erom bekend dat grote upgrades moeizaam gaan. Verbeteringen als SegWit en Taproot kostten jaren aan discussie. Een hard fork, waarbij het netwerk definitief splitst, ligt nog gevoeliger. In 2017 leidde onenigheid over de blokgrootte tot de afsplitsing van Bitcoin Cash (BCH), een apart netwerk dat tot op de dag van vandaag bestaat.

Upgraden of nieuw netwerk?

De meeste experts zien een upgrade van het bestaande netwerk, een zogeheten soft fork, als de beste route. Gebruikers kunnen dan vrijwillig hun munten verplaatsen naar nieuwe quantumbestendige adressen, zonder dat Bitcoin in tweeën splitst. Dat is ook waar BIP 360 op aanstuurt.

Een compleet nieuw netwerk, zoals BTQ voorstelt, heeft als voordeel dat je sneller kunt experimenteren. Maar je verliest alles wat Bitcoin waardevol maakt: het opgebouwde vertrouwen, de rekenkracht van miners en de liquiditeit. Weinigen in de Bitcoin-gemeenschap zien dat als een realistisch pad.

Het grootste hoofdpijndossier blijven de oude adressen. Een soft fork helpt alleen wie zijn munten actief verplaatst. Voor verloren wallets zijn er grofweg twee opties, en allebei liggen ze gevoelig.

De eerste is een deadline instellen waarna kwetsbare munten bevroren worden. Dat beschermt het netwerk, maar tast het eigendomsrecht aan. De tweede is simpelweg niets doen en accepteren dat die munten ooit gekraakt kunnen worden.

Hoe je het ook wendt of keert, het wordt een proces van jaren. Bitcoin’s consensusmodel vereist brede steun en dat gaat nu eenmaal niet snel.

Netwerk veilig, wallets niet

Even een stap terug: quantumcomputers vormen geen gevaar voor het Bitcoin-netwerk zelf. Mining, het proces waarmee transacties worden goedgekeurd, is bestand tegen deze nieuwe technologie. Het risico zit bij individuele wallets waarvan de publieke sleutel zichtbaar is op de blockchain. Denk aan oude adressen uit de begintijd, hergebruikte adressen en Taproot-adressen.

Met die zichtbare sleutel zou een quantumcomputer het bijbehorende wachtwoord, de privésleutel, kunnen achterhalen. Volgens onderzoek van ARK Invest loopt zo’n 35 procent van alle Bitcoin dit risico.

BIP 360 biedt bescherming voor toekomstige transacties, maar lost het probleem van oude wallets niet op. “Het biedt geen omgekeerde beveiliging,” gaf Tam toe. “Historische adressen en transacties worden er niet veiliger door.”

Tam vergelijkt de situatie met het millenniumprobleem uit 2000. “Bij Y2K wist iedereen wanneer het zou gebeuren. Bij Q-Day, het moment dat quantumcomputers krachtig genoeg zijn, weten we alleen dát het komt. De vraag is wanneer.”