Rusland zet grote stap met AI-wet: eigen modellen krijgen voorrang

Rusland werkt aan een nieuw wettelijk kader voor kunstmatige intelligentie (AI). De regering heeft een wetsvoorstel goedgekeurd dat de ontwikkeling van binnenlandse AI-technologie moet versnellen en tegelijkertijd meer duidelijkheid moet geven aan bedrijven en overheidsinstanties. Opvallend is dat buitenlandse AI-systemen voorlopig gewoon gebruikt mogen blijven worden, terwijl Russische modellen extra steun krijgen.

Het voorstel werd maandag goedgekeurd door een regeringscommissie die wetgevingsinitiatieven beoordeelt. De informatie werd bekendgemaakt via de persdienst van vicepremier Dmitri Grigorenko. Als het parlement instemt, kan de wet vanaf september 2026 grotendeels van kracht worden.

Rusland wil AI-sector minder afhankelijk maken van het buitenland

De nieuwe wet richt zich op grote AI-modellen met meer dan één miljard parameters. Dat zijn geavanceerde systemen die enorme hoeveelheden data verwerken om bijvoorbeeld teksten, afbeeldingen en analyses te genereren.

Het wetsvoorstel maakt onderscheid tussen twee categorieën. De eerste categorie bestaat uit zogenoemde soevereine AI-modellen. Deze worden volledig ontwikkeld door Russische organisaties en draaien uitsluitend op Russische infrastructuur. Daarnaast introduceert de wet nationale AI-modellen. Dat zijn systemen die grotendeels in Rusland worden ontwikkeld, maar die ook gebruik kunnen maken van open-source technologie uit het buitenland.

Volgens Grigorenko moet de wet ervoor zorgen dat Russische AI-oplossingen sneller worden ontwikkeld en breder worden ingezet. Daarom krijgen deze modellen voorrang bij staatssteun en andere stimuleringsprogramma’s.

Buitenlandse AI blijft toegestaan

Ondanks de nadruk op technologische onafhankelijkheid kiest Rusland niet voor een volledig gesloten markt. Buitenlandse AI-modellen blijven toegestaan en Russische ontwikkelaars mogen ook in de toekomst buitenlandse datasets gebruiken om hun systemen te trainen.

Wel wil de overheid het gebruik van binnenlandse technologie stimuleren. Publieke instellingen en overheidsorganisaties zullen daarom naar verwachting vooral gebruik gaan maken van AI-oplossingen die in Rusland zijn ontwikkeld.

Volgens Grigorenko ontbreekt momenteel specifieke AI-wetgeving in Rusland, terwijl de technologie al op grote schaal wordt ingezet. De nieuwe regels moeten daarom zorgen voor meer duidelijkheid over verantwoordelijkheden en toepassing van AI.

Omstreden regels verdwenen uit het wetsvoorstel

Opvallend is dat het voorstel aanzienlijk minder streng is geworden dan eerdere versies. Na overleg met vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven zijn verschillende bepalingen geschrapt.

Zo verdween een aparte categorie voor “betrouwbare AI-modellen”. Deze was oorspronkelijk bedoeld voor systemen die worden gebruikt binnen kritieke infrastructuur en gevoelige informatiesystemen.

Ook een verplichte markering van AI-gegenereerde content is uit het voorstel gehaald. Ontwikkelaars hoeven dergelijke content niet langer automatisch te labelen. Wel moeten gebruikers de mogelijkheid krijgen om content als AI-gegenereerd aan te merken.

Daarnaast zijn regels geschrapt over het gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal voor AI-training, beperkingen voor buitenlandse AI-modellen en specifieke aansprakelijkheidsregels voor aanbieders van AI-diensten. In plaats daarvan blijft de bestaande Russische wetgeving gelden voor eventuele juridische geschillen.

Nieuwe wet mogelijk vanaf september 2026

Volgens de Russische zakenkrant Kommersant wordt het wetsvoorstel deze week nog ingediend bij de Staatsdoema, het lagerhuis van het Russische parlement.

Als de wet wordt aangenomen, treden de belangrijkste onderdelen op 1 september 2026 in werking. Andere bepalingen, waaronder regels rond toezicht en verantwoordelijkheden van ontwikkelaars, volgen waarschijnlijk in maart 2027.

De Russische overheid sluit bovendien niet uit dat later aanvullende regelgeving wordt ingevoerd. Onderwerpen zoals AI-datacenters, auteursrechten en strengere eisen voor ontwikkelaars kunnen in toekomstige wetsvoorstellen alsnog terugkeren.