Trump zit klem in Iran-oorlog: waarom er geen goede uitweg meer is

De Amerikaanse president Donald Trump erkent dat de Iran-oorlog zijn partij deze week de tussentijdse verkiezingen heeft gekost. Hij beloofde de oorlog na de verkiezingen te beëindigen, maar elke uitweg die nog openligt heeft een stevig prijskaartje.

Vance wijst naar de oorlog

Vicepresident JD Vance gaf de Iran-oorlog gisteren op X de schuld van de nederlaag bij de midterms, de verkiezingen halverwege de presidentstermijn. Hij hield zich daarbij niet in:

“De reden dat we verloren hebben is de oorlog. De president zei dat gisteravond zelf. Als je wilt beargumenteren dat het het waard was, dat het verliezen van de Senaat voor de komende zes jaar het waard was, doe dat dan. Maar iedereen weet waarom we verloren hebben. En elk eerlijk gesprek over hoe we verder moeten, moet daar beginnen.”

Achter de schermen leidt Vance al maanden het kamp dat aanstuurt op een deal. Hij zou de Israëlische premier Benjamin Netanyahu hebben verweten dat die het wat Iran betreft “overal bij het verkeerde eind heeft”.

Trump noemde de analyse van Vance gisteren “grotendeels waar”, omdat de Iran-oorlog de benzineprijzen heeft opgedreven. Spijt heeft hij alleen niet: “We hadden geen keus. Je kunt Iran geen kernwapen laten hebben.”

Wel belooft hij al weken de oorlog na de verkiezingen hoe dan ook te beëindigen. Een voormalig adviseur van Trump, die anoniem met Axios sprak, ziet vooral zijn imago meewegen: “Het is één ding om de midterms te verliezen. Maar Trump wil niet twee keer als verliezer overkomen.”

Drie uitwegen uit de Iran-oorlog

De eerste uitweg is opnieuw aanvallen, en daar wordt al op voorgesorteerd. Het Amerikaanse leger maakt zich volgens Amerikaanse functionarissen klaar om mogelijk opnieuw grootschalig in te grijpen en stuurt extra materieel naar het Midden-Oosten.

Dat strookt slecht met de woorden van Trump zelf, want hij zei eerder deze week nog ”geen direct plan” te hebben voor een aanval. Een nieuwe aanvalsgolf is bovendien zeer impopulair, houdt de benzineprijzen hoog en levert waarschijnlijk geen beter militair resultaat op.

Optie twee is een deal. Qatar probeert al sinds het afgelopen weekend in Doha beide landen achter een conceptakkoord te krijgen, maar Iran legt de lat hoog. Het land houdt vast aan zeven voorwaarden, waaronder het opheffen van de oliesancties en de Amerikaanse zeeblokkade van Iraanse havens.

Daar staat wel iets tegenover: als Washington instemt, kan de Straat van Hormuz volgens een Iraans voorstel binnen zeven dagen weer open. Door die zeestraat gaat normaal zo’n vijfde van alle olie ter wereld.

Het risico is dat Teheran na Trumps verkiezingsverlies denkt dat het de sterkste kaarten heeft, en zijn eisen nog verder opschroeft.

Adviseurs noemen de derde route “wurgen”: de zeeblokkade en zware sancties volhouden en het regime laten “wegrotten”. CIA-directeur John Ratcliffe en minister van Financiën Scott Bessent zijn daar voorstander van, al kan het maanden duren voordat dat iets oplevert.

De markt lijkt in ieder geval voor te sorteren op de tweede optie, omdat de olieprijs in drie dagen tijd met 17 procent is gedaald. Vandaag is het wel weer ietsjes gestegen na het nieuws over de aanvalsplannen.

Iran viert Trumps nederlaag

Teheran vierde de verkiezingsuitslag juist. Mohsen Rezaei, secretaris van de Opperste Nationale Veiligheidsraad van Iran, claimde dat zijn land Trump zowel militair als politiek heeft verslagen.

Volgens diplomaten en adviseurs van Trump kan dat gejuich de president terug richting de aanval duwen. Ali Vaez, onderdirecteur Midden-Oosten en Noord-Afrika bij denktank International Crisis Group, ziet Iran in die val lopen:

“De verleiding in Teheran is waarschijnlijk om de politieke zwakte van Trump te verwarren met militaire zwakte en te hoog spel te spelen, terwijl de slimmere zet is om een deal binnen te halen zolang Washington er nog een wil.”