Trumps tarieven moesten het tekort dichten, maar vergroten het nu

Het Amerikaanse begrotingstekort is in 2026 voor het eerst sinds het begin van het begrotingsjaar weer opgelopen. De belangrijkste oorzaak is een grote golf aan terugbetalingen van importheffingen die door het Hooggerechtshof onwettig zijn verklaard. Daardoor vallen de douane-inkomsten plotseling sterk terug.

Terugbetalingen lopen snel op

Uit cijfers van het Amerikaanse ministerie van Financiën blijkt dat het federale begrotingstekort over de eerste negen maanden van begrotingsjaar 2026 is gestegen naar 1,37 biljoen dollar. Dat is 2 procent meer dan in dezelfde periode een jaar geleden. Alleen al in juni bedroeg het tekort 120 miljard dollar.

Een begrotingstekort ontstaat wanneer de overheid meer geld uitgeeft dan zij binnenkrijgt. In de maanden daarvoor nam het tekort juist af, mede door hogere belastinginkomsten en de opbrengsten uit de importheffingen van president Donald Trump.

Het Hooggerechtshof oordeelde dat Trump deze brede importheffingen niet zelfstandig mocht invoeren via een noodwet en vernietigde in februari een groot deel van die heffingen. Volgens de rechters ligt de bevoegdheid om zulke tarieven op te leggen in de eerste plaats bij het Congres. Daardoor werden de heffingen ongeldig en moet de overheid eerder geïnde bedragen terugbetalen aan importeurs.  

In juni daalden de netto-inkomsten uit douanerechten met 25,6 miljard dollar. De terugbetalingen stegen van bijna 22 miljard dollar in mei naar 49,2 miljard dollar in juni. Van de geschatte 166 miljard dollar die uiteindelijk moet worden terugbetaald, is inmiddels meer dan de helft uitgekeerd.

Tijdelijk effect, maar druk op staatsfinanciën blijft

Analisten van Evercore ISI stellen dat de terugbetalingen groot genoeg zijn om dit jaar merkbare gevolgen te hebben voor de economie en financiële markten. Het effect op het begrotingstekort is volgens hen waarschijnlijk tijdelijk, omdat de regering werkt aan nieuwe importheffingen.

Zo onderzoekt de Amerikaanse handelsvertegenwoordiger ongeveer zestig landen op mogelijke overtredingen van regels rond dwangarbeid. Die onderzoeken kunnen later worden gebruikt als juridische basis voor nieuwe tarieven. Evercore verwacht dat de jaarlijkse inkomsten uit importheffingen uiteindelijk weer boven 300 miljard dollar kunnen uitkomen.

Toch blijft de bredere begrotingssituatie zorgelijk. De overheidsuitgaven stegen dit jaar tot nu toe met 3 procent, vooral door hogere kosten voor Social Security, Medicare, Medicaid en rentebetalingen op de staatsschuld.

Voor beleggers is dat relevant, omdat een groter tekort betekent dat de Amerikaanse overheid meer geld moet lenen. Dat kan leiden tot extra uitgifte van staatsobligaties en opwaartse druk op de rente. En dat heeft weer een negatief effect op aandelen, Bitcoin (BTC) en goud. De veilige obligaties worden dan een aantrekkelijkere keuze en de hogere leenkosten drukken op de liquiditeit.