VS en Iran boeken ‘bemoedigende’ vooruitgang, olieprijs zakt

De VS en Iran hebben volgens de bemiddelaars bemoedigende vooruitgang geboekt in het overleg over een vredesakkoord, en zetten de technische gesprekken deze week voort. Beide landen zetten de technische gesprekken deze week voort, terwijl president Donald Trump tegelijkertijd opnieuw dreigde met militaire actie als Hezbollah aanvallen op Israël blijft uitvoeren.

De Amerikaanse vicepresident JD Vance en de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi namen deel aan het overleg in het Zwitserse Bürgenstock. Volgens een gezamenlijke verklaring van bemiddelaars Qatar en Pakistan is onder meer overeenstemming bereikt over een kader voor verdere technische onderhandelingen. Daarnaast hebben de partijen een routekaart opgesteld die binnen zestig dagen moet leiden tot een definitieve overeenkomst.

Afspraken om Hormuz open te houden

Een van de belangrijkste uitkomsten van de gesprekken is de oprichting van een directe communicatielijn tussen de betrokken partijen. Daarmee willen de Verenigde Staten en Iran incidenten in de Straat van Hormuz voorkomen en de doorgang van handelsschepen veiligstellen.

Daarnaast werd afgesproken een gezamenlijke overleggroep op te richten met betrokken partijen uit Libanon. Die moet toezien op het staakt-het-vuren en voorkomen dat nieuwe militaire confrontaties de onderhandelingen onder druk zetten.

De financiële markten reageerden positief op het nieuws. De olieprijs leverde terrein in en ook de Amerikaanse beursfutures herstelden een deel van hun eerdere verliezen. Brent-olie daalde met anderhalf procent tot onder de 80 dollar per vat, nadat de prijs eerder op de dag nog meer dan twee procent was opgelopen.

Volgens de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi heeft de bemiddeling van Qatar en Pakistan geleid tot belangrijke vooruitgang richting een einde van het conflict in Libanon. Op X schreef hij dat de voorlopige afspraken onder meer voorzien in versoepeling van sancties op de Iraanse olie- en petrochemische sector, de opheffing van de blokkade, de vrijgave van een deel van de bevroren tegoeden en een omvangrijk wederopbouwprogramma voor Iran.

Trump dreigt, Iran twijfelt

De start van de gesprekken verliep zondag rommelig. Iraanse media meldden aanvankelijk dat Teheran het overleg had stilgelegd na een nieuwe dreiging van president Donald Trump.

Terwijl de onderhandelingen op gang kwamen, waarschuwde Trump op sociale media dat de Verenigde Staten Iran opnieuw kunnen aanvallen als het Hezbollah in Libanon niet tot de orde roept. Ook dreigde hij met tolheffingen als er geen akkoord komt. In een interview met Fox News zei Trump dat hij Iraanse leiders rechtstreeks had gewaarschuwd voor zware gevolgen als zij de Straat van Hormuz proberen te sluiten.

Toch kwam er later op de dag juist positief nieuws uit Zwitserland. Volgens de bemiddelaars is er vooruitgang geboekt en gaan de technische gesprekken deze week verder.

Het tussentijdse akkoord heeft de directe spanningen tussen Washington en Teheran voorlopig verminderd, maar de onderhandelingen zijn nog lang niet afgerond. De komende weken draait het onder meer om het Iraanse nucleaire programma, economische verlichting voor Teheran en de veiligheidssituatie in Libanon.

Volgens vicepresident JD Vance markeert het overleg vooral het begin van een technisch onderhandelingstraject. Niet alle meningsverschillen worden daarmee direct opgelost. Ook Jared Kushner en Steve Witkoff, de onderhandelaars van Trump, blijven betrokken bij de verdere gesprekken.

Libanon blijft de sleutel

Volgens bronnen die betrokken zijn bij de gesprekken is een oplossing voor het conflict in Libanon essentieel voor het slagen van de onderhandelingen tussen Washington en Teheran. De uiteindelijke uitkomst hangt daarbij ook af van Israël, dat geen partij was bij de gesprekken in Zwitserland. Volgens de ingewijden kan het tussentijdse akkoord pas echt vooruitgang boeken als Israël zich terugtrekt uit Libanon.

Achter de schermen speelde ook de binnenlandse politieke gevoeligheid in Iran een belangrijke rol. De Iraanse delegatie zou bewust afstand hebben gehouden van de Amerikaanse vertegenwoordigers en weigerde deel te nemen aan de gezamenlijke openingsmomenten voor de camera. Teheran wilde voorkomen dat beelden zouden ontstaan van Iraanse en Amerikaanse functionarissen die elkaar de hand schudden voordat er concrete afspraken waren gemaakt.

Daarnaast bleken de verschillen in aanpak tussen beide delegaties een belangrijke uitdaging tijdens de gesprekken.

De spanningen liepen zaterdag verder op toen Iran Israël beschuldigde van het schenden van het staakt-het-vuren in Libanon. Teheran dreigde daarop opnieuw met de sluiting van de Straat van Hormuz. In de praktijk bleef de cruciale vaarroute echter open en stroomden miljoenen vaten olie gewoon door de zeestraat.