VS en Iran kiezen opnieuw voor overleg na dagen van aanvallen

De Verenigde Staten en Iran lijken een nieuwe escalatie voorlopig te willen voorkomen. Beide landen hebben afgesproken tijdelijk te stoppen met aanvallen op elkaar, in aanloop naar nieuwe vredesgesprekken die later deze week plaatsvinden. Daarbij staat onder meer de veiligheid van de Straat van Hormuz centraal.

Volgens een Amerikaanse functionaris worden de onderhandelingen over de eerder gesloten intentieverklaring hervat. Tot die tijd leggen beide partijen de wapens neer, waardoor de scheepvaart voorlopig weer zonder beperkingen gebruik kan maken van de belangrijke vaarroute.

Aanvallen over en weer

De spanningen liepen de afgelopen dagen snel op. Donderdag viel Iran een containerschip aan in de Straat van Hormuz, een van de belangrijkste zeeroutes voor de wereldwijde olie- en gasexport. De Verenigde Staten reageerden een dag later met luchtaanvallen op Iraanse doelen. In de nacht van zaterdag op zondag volgde opnieuw een Amerikaanse aanval, nadat Iran een schip met Qatarese olie had geraakt. Beide landen beschuldigden elkaar ervan het eerdere bestand te hebben geschonden.

Door de wederzijdse aanvallen kwam het tijdelijke vredesakkoord dat de Verenigde Staten en Iran eerder deze maand sloten opnieuw onder druk te staan. Ook groeide de vrees dat het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz verder zou worden verstoord. Later deze week worden de gesprekken in Doha hervat, waar beide partijen de details van het akkoord verder willen uitwerken.

Markten reageren opgelucht

De aankondiging kwam op een opvallend moment: ongeveer een uur voordat de Amerikaanse aandelenfutures weer zouden openen. Beleggers reageerden direct positief op het nieuws dat de Verenigde Staten en Iran voorlopig afzien van verdere aanvallen. De futures op de Amerikaanse beurzen liepen op, terwijl ook de onrust op de oliemarkt iets afnam.

De prijs van een vat Brent-olie steeg aanvankelijk met bijna twee procent tot boven de 73 dollar, maar leverde een deel van die winst later weer in. Rond het einde van de handelsdag lag de olieprijs op ongeveer 72,40 dollar. Dat wijst erop dat beleggers de situatie nog altijd als kwetsbaar beschouwen.

Onenigheid over Hormuz blijft bestaan

Hoewel de Verenigde Staten en Iran voorlopig hebben afgesproken geen nieuwe aanvallen uit te voeren, zijn de belangrijkste geschilpunten nog altijd niet opgelost. Zo verschillen beide landen van mening over de vraag of Iran in de toekomst tol of andere kosten mag heffen op schepen die door de Straat van Hormuz varen. Ook een duurzaam bestand tussen Israël en Libanon blijft onderwerp van discussie.

Volgens bronnen heeft Oman Europese functionarissen al laten weten dat schepen in de toekomst mogelijk een vergoeding moeten betalen voor de doorvaart.

Iran maakt ondertussen duidelijk dat het de controle over de strategische vaarroute niet wil loslaten. De Iraanse Revolutionaire Garde stelde zondag dat het toezicht op het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz, op basis van de zogenoemde Islamabad-intentieverklaring, bij Iran ligt. Schepen die zich niet aan de afspraken houden, zullen volgens de Iraanse staatszender Press TV strenger worden aangepakt.

De Verenigde Staten benadrukken juist dat de vrije doorvaart door de Straat van Hormuz gewaarborgd moet blijven. Daarmee blijft, ondanks de hervatte gesprekken, een belangrijk punt van onenigheid tussen beide landen bestaan.