Oman waarschuwt: schepen door Hormuz moeten mogelijk gaan betalen

Oman onderzoekt of schepen die door de Straat van Hormuz varen in de toekomst moeten betalen voor bepaalde diensten. Daarmee lijkt de belangrijke zeeroute voor olie en vloeibaar aardgas opnieuw een bron van onzekerheid te worden, terwijl de Verenigde Staten en Iran nog onderhandelen over een definitieve vredesregeling na maanden van conflict.

Volgens ingewijden heeft Oman Europese bondgenoten laten weten dat een terugkeer naar de situatie van vóór de oorlog onwaarschijnlijk is. Het sultanaat benadrukt dat het zich aan het internationale zeerecht zal houden, maar sluit kosten voor bijvoorbeeld navigatie of het opruimen van vervuiling niet uit.

Volg de ontwikkelingen rond de Straat van Hormuz op de voet. Download de Newsbit-app.

Straat van Hormuz opnieuw onderwerp van spanningen

De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste vaarroutes ter wereld. Een groot deel van de wereldwijde olie en lng passeert dagelijks deze smalle doorgang tussen Oman en Iran.

Tijdens het recente conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran kwam de scheepvaart in de regio zwaar onder druk te staan. Iran viel meerdere schepen aan, dreigde de doorgang af te sluiten en zou delen van de vaarroute hebben voorzien van zeemijnen. Sinds het tijdelijke vredesakkoord tussen Washington en Teheran is het scheepvaartverkeer wel toegenomen, maar ligt het nog altijd onder het niveau van vóór de oorlog.

Iran stelt inmiddels dat het samen met Oman het scheepvaartverkeer wil beheren. Daarnaast heeft Teheran aangegeven dat schepen een verzekering via Iran moeten aanvragen. Die regeling zou voorlopig ongeveer zestig dagen kosteloos zijn.

Verenigde Staten en Europa maken zich zorgen

De Verenigde Staten, Europese landen en meerdere Golfstaten vrezen dat Oman uiteindelijk samen met Iran een systeem van tol of verplichte vergoedingen zal invoeren voor de doorgang door de Straat van Hormuz.

De timing is opvallend. De Franse president Emmanuel Macron ontvangt maandag de Omaanse sultan Haitham bin Tariq in Parijs. Volgens het Élysée zal de vrije en onvoorwaardelijke doorgang door de Straat van Hormuz een belangrijk gespreksonderwerp zijn.

Oman heeft ondertussen tegen Europese diplomaten aangegeven onder grote druk van Iran te staan. Ondanks de traditionele neutrale positie van het land werd Oman tijdens de oorlog zelf ook geraakt door Iraanse raketten en drones.

De signalen vanuit Muscat zijn bovendien tegenstrijdig. Eerder deze week verklaarden Oman en Iran gezamenlijk dat zij de toekomstige exploitatie van de vaarroute en de bijbehorende kosten zouden bespreken. Slechts enkele dagen later ondertekende Oman samen met de Verenigde Staten en de Golfstaten juist een verklaring waarin tolheffingen en andere vormen van controle over de zeestraat werden afgewezen.

Miljarden aan extra kosten voor wereldhandel

Als schepen daadwerkelijk moeten betalen voor het gebruik van de Straat van Hormuz, kan dat de internationale handel miljarden dollars per jaar extra kosten. Vooral oliemaatschappijen, handelaren en rederijen zouden hierdoor geraakt worden.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio liet weten dat een definitieve vrede met Iran afhankelijk is van vrije doorvaart zonder tol of verplichte vergoedingen. Volgens hem zou het toestaan van dergelijke heffingen een gevaarlijk precedent scheppen, omdat andere landen dan hetzelfde kunnen doen bij strategische zeeroutes elders in de wereld.

Voor de energiemarkt blijft de situatie daarmee uiterst gevoelig. Hoewel de olieprijs daalde nadat president Donald Trump een voorlopig vredesakkoord met Iran aankondigde, blijft elke ontwikkeling rond de Straat van Hormuz nauwlettend gevolgd door beleggers. Een nieuwe verstoring van de scheepvaart kan de olieprijs opnieuw snel onder druk zetten of juist fors laten oplopen.