De ondernemer, de spaarder en de aristocraat: wie leen jij geld?

De ontwikkelde wereld heeft een schuldenprobleem. Maar niet ieder schuldenprobleem is hetzelfde. Dat is de kern van een scherpe column van Robin Harding in de Financial Times. Hij vergelijkt de Verenigde Staten, Japan en Europa met drie verschillende kredietnemers.

Amerika is de succesvolle ondernemer die compleet is doorgeslagen in zijn uitgavenpatroon. Japan is de oudere, betrouwbare ondernemer met enorme schulden, maar ook veel bezittingen. Europa is de aristocraat met een mooi landhuis, hoge kosten, weinig groei en twijfelachtige inkomsten.

De vraag voor beleggers is vervolgens: aan wie leen je het liefst geld?

Amerika: roekeloos, maar rijk en groeiend

De Verenigde Staten hebben volgens het IMF een netto staatsschuld van ongeveer 99 procent van het bbp. Het begrotingstekort ligt rond 6 procent van het bbp. Dat is fors, zeker voor een economie die niet in crisis zit.

Toch is het Amerikaanse probleem relatief oplosbaar. De VS hebben sterke economische groei, diepe kapitaalmarkten en een wereldwijde vraag naar staatsobligaties.

Het probleem is vooral politiek. Amerika kiest steeds opnieuw voor belastingverlagingen zonder de uitgaven voldoende te verlagen. Als het politieke systeem ooit besluit serieus in te grijpen, dan is de schuldenlast beheersbaar.

Japan: hoge schuld, maar veel spaargeld

Japan heeft al decennialang een enorme staatsschuld. Op netto basis komt die volgens het IMF in 2026 uit op ongeveer 134 procent van het bbp. Het echte probleem is vergrijzing.

De kosten voor zorg en pensioenen lopen op, terwijl de beroepsbevolking krimpt. Dat maakt de begroting structureel kwetsbaar.

Toch heeft Japan één groot voordeel, want het land is rijk. De overheid heeft veel schuld, maar huishoudens hebben veel spaargeld en Japan is een grote schuldeiser richting de rest van de wereld. Het land is dus minder afhankelijk van buitenlandse beleggers.

Bovendien helpt inflatie om oude schulden, die tegen extreem lage rentes zijn aangegaan, langzaam uit te hollen.

Europa: weinig groei, hoge lasten

Europa lijkt het moeilijkste geval. Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk kampen met hoge schulden, hardnekkige tekorten en zwakke groei. De belastingdruk is al hoog, terwijl de verzorgingsstaat duur blijft.

Daar zit het probleem. Europa praat veel over begrotingsdiscipline, maar politici durven kiezers nauwelijks te vertellen dat de beloofde voorzieningen misschien niet houdbaar zijn.

Zonder groeiversnelling rest vooral bezuinigen of hervormen. Politiek is dat buitengewoon moeilijk.