China houdt afstand van Iran terwijl energiebelangen op het spel staan

China en Iran zijn al langere tijd strategische partners. Het Aziatische land kijkt met groeiende zorg naar de spanningen rond Iran, dat voor China vooral belangrijk is als energieleverancier. Tegelijk blijft Peking opvallend op afstand van het conflict. Dat roept de vraag op hoe ver China bereid is te gaan om zijn eigen belangen te beschermen.

China kiest voor eigen belang boven Iran

Hoewel China en Iran al jaren samenwerken, lijkt Peking niet van plan om militair in te grijpen. China kijkt daarbij vooral naar zijn eigen belangen. Dat stelt Yun Sun, directeur van het China-programma bij de Amerikaanse denktank Stimson Center, in een recent essay in het Financieele Dagblad.

Voor China draait alles om energie. Meer dan de helft van de olie die het land gebruikt komt uit het Midden-Oosten. Een deel daarvan komt uit Iran, maar veel ook uit andere landen in de regio. China wil daarom geen partij kiezen. Het wil juist goede banden houden met alle landen.

Dat zie je ook terug in de houding van Peking, benadrukt Sun. Tijdens eerdere aanvallen op Iran riep China op tot kalmte, maar wees het niet alleen naar Israël of de Verenigde Staten. Het drong er juist bij alle partijen op aan om de gevechten te stoppen. Daarmee onderstreept China dat het liever neutraal blijft en escalatie wil voorkomen.

Vertrouwen in Iran neemt af

Tegelijk groeit de twijfel in China over Iran als bondgenoot. Chinese beleidsmakers zien Iran steeds minder als een sterke speler. Zo zegt Yun Sun dat China Iran anders is gaan bekijken. “China concludeerde bovendien dat de macht van Iran al jarenlang zwaar wordt overschat.”

Die twijfel heeft een duidelijke oorsprong. Volgens Chinese analisten reageerde Iran zwak op grote aanvallen, zoals de dood van generaal Qassem Soleimani en aanvallen op Iraanse doelen in Syrië. Ook in recente conflicten laat het land volgens hen weinig slagkracht zien.

Daar komt nog iets bij. China is teleurgesteld in de manier waarop Iran zijn eigen economie en politiek aanstuurt. Corruptie, slechte beslissingen en interne problemen maken het land minder betrouwbaar als partner.

Zelfs een machtswisseling in Iran wordt in Peking niet uitgesloten. China lijkt vooral te denken: wie er ook regeert, zolang de olie blijft stromen is het goed.

Energie en handel zijn doorslaggevend

De relatie tussen China en Iran draait uiteindelijk dus vooral om olie en handel. In 2025 kwam meer dan 55 procent van de Chinese olie-import uit het Midden-Oosten. Ongeveer 13 procent daarvan kwam uit Iran.

Die olie gaat grotendeels via de Straat van Hormuz. Dat is een smalle doorgang waar een groot deel van de wereldwijde oliehandel doorheen loopt. Nu die route is afgesloten, ontstaan er direct grote problemen.

Niet alleen voor China, maar voor de hele wereld zijn de gevolgen direct merkbaar. De olie- en gasprijzen zijn hard gestegen door de onrust in het Midden-Oosten. Na de aanval op een grote LNG-installatie in Qatar gisteren schoot de gasprijs in Europa zelfs met zo’n 35 procent omhoog.

De enorme stijging van de energieprijzen raakt ook de financiële markten. De AEX-index daalde een dag na de aanslag met ruim 2 procent. Ook crypto krijgt harde klappen. Zo zakte Bitcoin (BTC) gisteren onder de 70.000 dollar, terwijl de munt eerder deze week nog de 76.000 dollar aantikte.

Wanneer gaat China wél ingrijpen?

China heeft wel reserves, maar die zijn beperkt. Het land kan een korte verstoring opvangen, maar geen langdurige crisis. Daarom sluit China ingrijpen volgens Sun niet volledig uit. Daarbij geldt één duidelijke grens.

Als de toevoer van olie echt in gevaar komt, kan Peking mogelijk van koers veranderen. Denk aan een langdurige blokkade van de Straat van Hormuz of een grote verstoring van de energiehandel.

In dat geval zou China kunnen ingrijpen, al is het waarschijnlijk niet direct met soldaten. Het ligt meer voor de hand dat het land steun geeft via technologie, handel of militaire middelen op afstand.

Zolang die situatie niet ontstaat, blijft China waarschijnlijk doen wat het nu doet. Afwachten, balanceren en vooral zijn eigen belangen beschermen.