Consumentenvertrouwen keldert: grootste daling sinds coronacrisis

Het consumentenvertrouwen in Nederland heeft een forse klap gekregen. In april daalde de graadmeter scherp en bereikte het niveau dat we sinds de coronapandemie nauwelijks meer hebben gezien. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zijn consumenten opnieuw een stuk pessimistischer geworden over de economie en hun eigen financiële situatie.

De daling volgt op toenemende geopolitieke spanningen en oplopende energieprijzen. Vooral de onzekerheid rondom de wereldwijde energievoorziening speelt consumenten parten, wat direct zichtbaar is in hun koopgedrag.

Consumentenvertrouwen op historisch laag niveau

Het vertrouwen daalde van min dertig in maart naar min vierenveertig in april. Dat is een van de grootste dalingen ooit gemeten. Alleen in april 2020, tijdens het begin van de coronacrisis, was de terugval groter.

Met deze stand ligt het vertrouwen ver onder het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar, dat rond min elf ligt. Sinds de start van de metingen in 1986 schommelde het vertrouwen sterk. De hoogste stand werd bereikt in januari 2000 met plus zesendertig. Het dieptepunt volgde in september en oktober 2022 met min negenenvijftig.

De recente daling laat zien hoe snel sentiment kan omslaan zodra economische onzekerheid toeneemt.

Oorlog en energieprijzen drukken stemming

De verslechtering van het consumentenvertrouwen hangt samen met internationale spanningen. Na militaire acties van de Verenigde Staten en Israël tegen Iran eind februari nam de onzekerheid al toe. Inmiddels is de situatie verder geëscaleerd.

De Straat van Hormuz, een cruciale route voor olie- en gastransport, is door het conflict vrijwel afgesloten. Dat heeft directe gevolgen voor de energieprijzen. Consumenten merken dit vooral aan de pomp, waar de prijzen voor benzine en diesel naar recordniveaus zijn gestegen.

Die hogere kosten werken door in het dagelijks leven. Huishoudens houden de hand vaker op de knip en worden voorzichtiger met uitgaven.

Koopbereidheid zakt fors weg

Niet alleen het vertrouwen in de economie daalt, ook de bereidheid om grote aankopen te doen neemt sterk af. De zogeheten koopbereidheid zakte van min vijftien in maart naar min zesentwintig in april.

Volgens het CBS is zo’n sterke daling zeldzaam. Alleen tijdens het begin van de coronacrisis was de terugval nog groter. Consumenten vinden het moment momenteel ongunstig voor grote uitgaven, zoals auto’s of verbouwingen.

Dat beeld past bij de bredere onzekerheid. Hogere kosten en geopolitieke spanningen zorgen ervoor dat veel huishoudens afwachten en financiële risico’s liever vermijden.