De nieuwe Zijderoute is digitaal: zo wil China de AI-race winnen

Xi Jinping heeft duidelijk gemaakt dat China niet alleen wil meedoen in de AI-race, maar de wereldwijde spelregels mede wil bepalen.

Tijdens een AI-conferentie in Shanghai sprak de Chinese president over internationale samenwerking, toezicht en het voorkomen dat kunstmatige intelligentie uit de hand loopt. Maar achter die diplomatieke taal zit een grotere boodschap.

China wil uitgroeien tot een wereldleider in AI. Niet alleen technologisch, maar ook geopolitiek.

AI wordt diplomatiek wapen

Bijna 30 landen, waaronder Rusland, Brazilië en Indonesië, sloten zich aan bij een nieuwe organisatie voor internationale AI-samenwerking. Die organisatie kan Beijing meer invloed geven op de manier waarop AI wereldwijd wordt gereguleerd, gestandaardiseerd en ingezet.

Dat is belangrijk. Wie de standaarden bepaalt, bepaalt vaak ook de richting van de markt. Dat zagen we eerder bij telecom, chips, batterijen en digitale infrastructuur.

China probeert nu hetzelfde te doen met AI.

Vooral ontwikkelingslanden vormen daarbij een belangrijk speelveld. Xi kondigde 5.000 trainings- en seminarplekken aan voor landen die hun eigen AI-capaciteit willen opbouwen. Ook wil China internationale centra voor AI-toepassingen ontwikkelen.

Daarmee presenteert Beijing zich als alternatief voor de Verenigde Staten.

De strijd om standaarden

De AI-race draait niet alleen om wie het beste taalmodel bouwt. Het gaat ook om regelgeving, toegang, infrastructuur, data, chips en internationale standaarden. China begrijpt dat.

Als landen in Azië, Afrika en Latijns-Amerika hun AI-infrastructuur bouwen met Chinese modellen, Chinese cloudsystemen en Chinese standaarden, groeit de invloed van Beijing vanzelf.

Dat maakt AI een verlengstuk van geopolitiek. Net zoals China met infrastructuurprojecten via de Nieuwe Zijderoute invloed opbouwde, kan het met AI een digitale invloedssfeer creëren.

Chinese modellen lopen in

Tegelijkertijd wordt China technologisch sterker. Chinese AI-startups brengen steeds krachtigere modellen uit en verkleinen de afstand tot Amerikaanse spelers.

Moonshot presenteerde deze week een taalmodel dat volgens het bericht in de buurt komt van de modernste Amerikaanse labs.

Dat is een belangrijk signaal. De Amerikaanse voorsprong is er nog, maar hij is niet onaantastbaar. Zeker als Chinese modellen goedkoper zijn, makkelijker lokaal te draaien zijn en minder afhankelijk zijn van Amerikaanse exportregels.

Sommige westerse bedrijven zouden inmiddels al overstappen op Chinese modellen, juist vanwege die combinatie van prijs, prestaties en flexibiliteit.

Europa krijgt ook een waarschuwing

Voor Europa zit hier een duidelijke les in. De Verenigde Staten blijven technologisch dominant, maar de recente exportbeperkingen op Amerikaanse AI-modellen lieten zien hoe kwetsbaar afhankelijkheid kan zijn. Zelfs als zo’n maatregel later wordt teruggedraaid, blijft het signaal hangen.

Wie volledig afhankelijk is van Amerikaanse technologie, loopt politiek risico. China speelt daar handig op in. Beijing kan zich presenteren als partner voor landen die minder afhankelijk willen zijn van Washington.

Dat maakt de AI-race ingewikkelder dan een simpel duel tussen OpenAI, Google, Anthropic en Chinese startups. Het gaat om soevereiniteit.

AI als machtsblok

Xi probeert AI neer te zetten als internationaal project, maar het is duidelijk dat China daarbinnen een leidende rol wil opeisen. Dat past in een bredere strategie.

China wil minder afhankelijk zijn van Amerikaanse chips, meer invloed krijgen op internationale standaarden en ontwikkelingslanden dichter aan zich binden via technologie.

AI is daarvoor een ideaal instrument. Het is economisch belangrijk, militair relevant en politiek krachtig.