EU en India sluiten historische handelsdeal: Trump buitenspel?

India en de Europese Unie hebben na bijna twintig jaar onderhandelen een vrijhandelsakkoord bereikt. Dat maakte de Indiase premier Narendra Modi dinsdag bekend. De deal komt op een gevoelig geopolitiek moment, nu de relatie met de Verenigde Staten onder president Donald Trump steeds verder onder druk staat.

Volgens Modi zal het akkoord het vertrouwen van investeerders en bedrijven in India versterken. Ook moet het de wereldwijde handelsketens robuuster maken en de Indiase industrie en dienstensector een impuls geven.

Later vandaag wordt de overeenkomst officieel aangekondigd in New Delhi door Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa.

Handelsovereenkomst als geopolitiek signaal

De timing van het akkoord is opvallend. Zowel de EU als India zoeken nadrukkelijk naar nieuwe economische partners nu het handelsbeleid van Trump voor onzekerheid zorgt. De Verenigde Staten hebben onlangs importtarieven tot vijftig procent ingevoerd op Indiase producten, wat Delhi dwingt om nieuwe exportmarkten te zoeken.

De Europese Unie wil op haar beurt minder afhankelijk worden van zowel de VS als China. Dat betekent een duidelijke koerswijziging, zeker omdat Brussel en New Delhi jarenlang tegenover elkaar stonden in handelsgeschillen.

Volgens econoom Amitendu Palit van het Institute of South Asian Studies is die draai onvermijdelijk. Landen zijn steeds vaker bereid oude conflicten te laten rusten door de onzekerheid rond het Amerikaanse beleid. Diversificatie is volgens hem cruciaal geworden.

Lagere tarieven en nieuwe exportkansen

Het handelsakkoord verlaagt de importheffingen op het merendeel van de industriële en consumentenproducten tussen India en de EU. Sommige landbouwproducten blijven waarschijnlijk buiten de deal. Europese autofabrikanten krijgen meer toegang tot de Indiase markt, al geldt daar wel een maximum.

Voor India kan het akkoord een groot verschil maken. Arbeidsintensieve sectoren zoals textiel, kleding en schoenen zijn hard geraakt door de Amerikaanse importheffingen. Met betere toegang tot de Europese markt kan India daar een concurrentievoordeel opbouwen.

Volgens een analyse van econoom Madhavi Arora van Emkay Global Financial Services kan de Indiase export naar de EU richting 2031 met zo’n vijftig miljard dollar toenemen. Vooral farmaceutische producten, chemicaliën en textiel zouden profiteren.

EU krijgt toegang tot snelgroeiende markt

Voor de EU betekent het akkoord toegang tot een van de snelst groeiende economieën ter wereld, met meer dan 1,4 miljard inwoners. Toch blijft de markttoegang beperkter dan bij het recent gesloten handelsakkoord met het Zuid-Amerikaanse Mercosur-blok.

Toch spreekt Garima Mohan van het German Marshall Fund van een belangrijke overwinning voor Brussel. In een wereld waarin de trans-Atlantische relatie fundamenteel is verzwakt en betrouwbare partners schaars zijn, laat deze deal zien dat de EU pragmatischer en geopolitieker is gaan denken.

Handelsdeal volgt bredere diplomatieke koers

De aankondiging volgt kort na handelsakkoorden die India sloot met het Verenigd Koninkrijk, Oman en Nieuw-Zeeland. Modi werkt ondertussen aan nieuwe samenwerkingen met onder meer Mercosur, Chili, Peru en de Golfstaten. Het doel is toegang tot strategische grondstoffen en een grotere mondiale rol voor India.

Ook op defensiegebied zoeken de EU en India toenadering. Onlangs presenteerden beide partijen een nieuwe veiligheidspartnerschap, al bleek die samenwerking gevoelig. Onderhandelaars liepen vast op formuleringen over Rusland en de oorlog in Oekraïne. Uiteindelijk werd dat onderwerp volledig geschrapt.

Toch opent het partnerschap de deur naar nauwere defensiesamenwerking, maritieme veiligheid en mogelijke gezamenlijke marine-oefeningen. Daarmee lijkt India zich voorzichtig los te maken van zijn traditionele afhankelijkheid van Rusland.