Europa begint winter met laagste gasvoorraad sinds 2013: IEA waarschuwt

Europa gaat een onzekere winter tegemoet. De gasvoorraden in de Europese Unie zijn bij de start van het stookseizoen lager dan in ruim tien jaar. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwt dat een koude winter of nieuwe problemen met gasleveringen grote gevolgen kunnen hebben. Bovendien dreigt de krapte op de wereldwijde gasmarkt tot ver in 2027 aan te houden.

Europese gasvoorraden op laagste niveau sinds 2013

De Europese gasopslagen zijn bij het begin van het winterseizoen minder goed gevuld dan in voorgaande jaren. Volgens een nieuw rapport van het IEA zijn de voorraden zelfs niet meer zo laag geweest sinds 2013.

Dat maakt Europa kwetsbaarder voor onverwachte gebeurtenissen. Vooral wanneer de temperaturen sterk dalen, kan de vraag naar aardgas snel toenemen. Tegelijkertijd is Europa steeds afhankelijker van de internationale markt voor vloeibaar aardgas (lng).

Dit gas wordt per schip aangevoerd en vormt een belangrijk alternatief voor gasleveringen via pijpleidingen. Het probleem is dat Europese landen hiervoor moeten concurreren met andere grote afnemers, waaronder landen in Azië.

Het IEA waarschuwt dat een koudere winter dan verwacht of een nieuwe verstoring van de aanvoer de situatie verder kan verslechteren. In dat geval kunnen de gasprijzen opnieuw onder druk komen te staan.

Voor Nederlandse huishoudens betekent dit niet automatisch dat de energierekening direct stijgt. De ontwikkeling van de gasprijs hangt onder meer af van het weer, de beschikbaarheid van lng en de vraag vanuit andere werelddelen.

Gasprijzen kunnen ook in 2027 onder druk blijven

De zorgen beperken zich niet tot de komende winter. De lage gasvoorraden kunnen ook volgend jaar voor problemen zorgen.

Na afloop van het stookseizoen moeten Europese landen hun gasopslagen namelijk opnieuw vullen. Omdat de voorraden nu al relatief laag zijn, kan daarvoor in de aanloop naar de winter van 2027 extra gas nodig zijn.

Volgens het IEA kan die aanvullende vraag de krapte op de wereldmarkt tot ver in 2027 in stand houden. Daarmee blijft Europa gevoelig voor prijsschommelingen, zelfs wanneer de komende winter zonder grote problemen verloopt.

Het energieagentschap verwacht bovendien dat het wereldwijde aanbod van vloeibaar aardgas in 2026 met ongeveer drie procent afneemt. Tegelijkertijd daalt de wereldwijde vraag naar gas naar verwachting met ongeveer 1,5 procent.

Die lagere vraag komt onder meer doordat Europese industriebedrijven minder gas verbruiken. Daarnaast stappen verschillende Aziatische landen in hun elektriciteitsproductie over van aardgas naar steenkool.

Hoewel de vraag afneemt, blijft de gasmarkt daarmee kwetsbaar. Vooral onverwachte verstoringen kunnen grote gevolgen hebben wanneer de beschikbare voorraden beperkt zijn.

Problemen in Straat van Hormuz drijven gasprijzen op

Een belangrijke oorzaak van de spanningen op de gasmarkt ligt in het Midden-Oosten. Het transport van vloeibaar aardgas via de Straat van Hormuz is tussen maart en oktober vrijwel volledig stilgevallen.

Deze zeestraat is een belangrijke doorgangsroute voor internationale energieleveringen. Door de verstoringen stegen de gasprijzen naar het hoogste niveau sinds de Europese energiecrisis van 2022 en 2023.

Toch zijn er ook ontwikkelingen die de druk op de markt kunnen verminderen. Vooral Noord-Amerika speelt daarin een steeds grotere rol.

Volgens het IEA helpt de toenemende beschikbaarheid van lng uit onder meer de Verenigde Staten om tekorten uit andere regio’s gedeeltelijk op te vangen. Ook flexibelere handelscontracten maken het eenvoudiger om gasleveringen te verplaatsen naar landen waar de behoefte het grootst is.

Het energieagentschap benadrukt dat internationale samenwerking noodzakelijk blijft om de leveringszekerheid te beschermen. De wereldwijde gasmarkt wordt weliswaar flexibeler, maar de verstoringen rond de Straat van Hormuz laten zien hoe snel problemen met de aanvoer tot hogere prijzen kunnen leiden.