Iran zet mini-onderzeeërs in om controle Straat van Hormuz vast te houden

Iran zegt kleine onderzeeërs te hebben ingezet als “onzichtbare bewakers” van de Straat van Hormuz, terwijl de spanningen met de Verenigde Staten verder oplopen en recente vredesvoorstellen zijn afgewezen. Volgens het International Institute for Strategic Studies (IISS) beschikt Iran over minstens zestien van deze onderzeeërs.

De kleine onderzeeërs bieden plaats aan minder dan tien bemanningsleden en kunnen worden uitgerust met twee torpedo’s of twee Chinese C-704-antischeepsraketten. Die raketten zijn ontworpen om vrachtschepen en marineschepen aan te vallen.

Volgens een ingewijde hebben de Iraanse onderzeeërs echter duidelijke beperkingen. De vaartuigen zouden relatief veel geluid maken in vergelijking met moderne onderzeeërs, waardoor ze makkelijker te detecteren zijn. Daarnaast zouden de bemanningen beperkte operationele ervaring hebben en kampen de schepen met onderhoudsproblemen.

Hormuz al sinds februari grotendeels dicht

Iran heeft de Straat van Hormuz feitelijk afgesloten sinds de Verenigde Staten en Israël op 28 februari de eerste aanvallen uitvoerden. Via deze cruciale vaarroute verliep voorheen ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en LNG-handel.

Het semi-officiële Iraanse persbureau Tasnim meldde de inzet van de mini-onderzeeërs kort nadat Donald Trump in een interview met Fox News had gezegd dat hij overweegt een eerder Amerikaans plan nieuw leven in te blazen om schepen militair te escorteren door de zeestraat.

Tot nu toe wist Iran de controle over Hormuz vooral af te dwingen met raketten, drones en de dreiging van verdere aanvallen. De inzet van de mini-onderzeeërs lijkt bedoeld om die druk verder op te voeren en de onzekerheid voor de internationale scheepvaart te vergroten.

Ondiepe wateren beperken Iraanse onderzeeërs

De geografie van de Straat van Hormuz maakt het lastig voor onderzeeërs om onopgemerkt te opereren. Op het diepste punt is de zeestraat slechts ongeveer 100 meter diep, terwijl ook de Perzische Golf relatief ondiep is. Daardoor hebben onderzeeërs weinig ruimte om zich te verbergen.

Zelfs wanneer een onderzeeër stil ligt, kan actieve sonar afwijkingen onder water detecteren. Sonar werkt met geluidsgolven om objecten onder het wateroppervlak op te sporen.

Volgens persbureau Tasnim, dat gelieerd is aan de Iraanse Revolutionaire Garde, zijn de Ghadir-onderzeeërs juist speciaal ontwikkeld voor operaties in deze ondiepe wateren.

Toch zijn de Iraanse onderzeeërs tijdens de oorlog nauwelijks zichtbaar geweest. De enige operationele onderzeeër van volledige grootte, een verouderde Kilo-klasse-boot uit de Sovjetperiode, werd eerder al vernietigd terwijl die lag aangemeerd in de haven.

Kleine Iraanse schepen blijven dreiging vormen

De Verenigde Staten en Israël verklaarden eerder dat vrijwel de volledige Iraanse marine is uitgeschakeld. Toch zouden kleine Iraanse aanvalsschepen de afgelopen week twee keer Amerikaanse schepen hebben aangevallen die door de Straat van Hormuz voeren. Volgens het Amerikaanse Central Command werden de aanvallen afgeslagen. Het commerciële tankerverkeer door de zeestraat ligt ondertussen grotendeels stil.

Volgens Emma Salisbury van het Foreign Policy Research Institute en het Royal Navy Strategic Studies Centre ligt het grootste risico momenteel bij mogelijke zeemijnen. “Los van de algemene afschrikking vormt het leggen van mijnen waarschijnlijk het grootste gevaar,” zei ze.