NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte ligt onder vuur in Europese hoofdsteden na zijn uitgesproken steun voor Donald Trumps oorlog tegen Iran. Volgens diplomaten zorgt zijn houding voor irritatie binnen Europa, juist op een moment dat het continent al worstelt met de economische gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten.
De kern van de frustratie: veel Europese landen willen koste wat kost voorkomen dat zij verder in deze oorlog worden meegezogen, terwijl Rutte de indruk wekte dat Europese bondgenoten uiteindelijk zullen aansluiten bij Amerikaanse maritieme operaties rond de Straat van Hormuz.
De verdeeldheid draait vooral om de vraag hoever Europa moet meegaan in de Amerikaanse lijn. Trump dringt erop aan dat NAVO-landen meedoen aan een armada die de scheepvaart in de Straat van Hormuz moet beschermen. Die zeestraat is cruciaal voor de wereldwijde olie- en gasvoorziening.
Maar veel Europese regeringen zitten daar niet op te wachten. In hun ogen is dit geen oorlog die zij zelf hebben gekozen. Uitspraken als die van EU-buitenlandchef Kaja Kallas, “dit is niet onze oorlog”, vatten dat sentiment goed samen.
Tegen die achtergrond vielen Ruttes woorden slecht. Zijn steun aan Trump wordt door verschillende Europese diplomaten gezien als te vergaand en politiek ongemakkelijk.
Dat maakt de situatie extra gevoelig, omdat Europa al direct wordt geraakt door de oorlog. De gevechten hebben olie- en gasprijzen opgedreven, wat de energiekosten voor huishoudens en bedrijven verhoogt.
Hierdoor ontstaat een dubbel spanningsveld:
Daardoor groeit de druk om diplomatiek of logistiek toch iets te doen
Sommige Europese functionarissen erkennen daarom dat de uitspraak “dit is niet onze oorlog” eigenlijk maar deels klopt. Militair misschien niet, economisch zeker wel.
De rel rond Rutte laat ook zien hoe fragiel de relatie tussen de Verenigde Staten en Europa is geworden. Trump zet NAVO-bondgenoten al langer onder druk over defensie-uitgaven, handel en geopolitieke loyaliteit. Zijn harde woorden over Europese “lafheid” bij de Straat van Hormuz maken dat alleen maar erger.
Voor Rutte is dat een lastig evenwicht. Hij probeert Trump te vriend te houden om de Amerikaanse betrokkenheid bij de NAVO veilig te stellen. Maar juist die opstelling dreigt hem nu in botsing te brengen met een groot deel van Europa.
Saudi-Arabische olieproductie is met 42 procent gedaald sinds februari naar 6,3 miljoen vaten per dag, het laagste niveau sinds de Golfoorlog.
Nvidia bereikt een beurswaarde van 5,5 biljoen dollar terwijl AI-vraag explodeert en beleggers hopen op versoepeling richting China.
Het Internationaal Energieagentschap waarschuwt voor een zomerse sprong van de olieprijs door sterk dalende reserves.
MSC laat zijn grote containerschepen de Straat van Hormuz mijden door in Jeddah te lossen. Vrachtwagens overbruggen vervolgens 1.300 kilometer over land.
Met 1.000 euro in ASML-aandelen een jaar geleden had je nu ongeveer 2.100 euro. Het aandeel verdubbelde door aanhoudende AI-vraag.
Eerst min 10 procent, nu in de plus: olieprijs reageert direct op WSJ-bericht dat Iran het Hormuz-voorstel afwijst.
