Nederlandse pensioenfondsen als enige in de min, andere landen boeken juist winst

Nederlandse pensioenfondsen zagen hun totale pensioenvermogen in 2025 dalen, terwijl vrijwel alle andere rijke landen juist een forse groei noteerden.

Uit nieuwe cijfers van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) blijkt dat Nederland als enige van de 38 aangesloten landen een negatief resultaat boekte. Volgens de OESO ligt de belangrijkste oorzaak bij een kostbare keuze rond het afdekken van het renterisico.

Nederland enige OESO-land met daling

De daling van het Nederlandse pensioenvermogen is opvallend, omdat pensioenfondsen in de meeste andere ontwikkelde economieën juist profiteerden van positieve rendementen. Dat Nederland als enige land een daling laat zien, komt op een moment waarop de prestaties van pensioenfondsen steeds vaker ter discussie staan.

Zo klonk er de afgelopen tijd vanuit de Tweede Kamer al kritiek op de behaalde rendementen. Ook concludeerde adviesbureau OverRendement onlangs dat veel Nederlandse pensioenfondsen hun beleggingen niet optimaal hebben ingericht.

Volgens de OESO waren tegenvallende rendementen op beleggingen slechts een deel van het probleem. De grootste klap kwam door verliezen op obligaties en het afdekken van het renterisico.

Afdekken van renterisico kostte miljarden

Veel pensioenfondsen bereidden zich in 2025 voor op de overstap naar het nieuwe pensioenstelsel. Daarbij wilden zij hun dekkingsgraad zoveel mogelijk beschermen. Dat gebeurde onder meer door het renterisico af te dekken met financiële instrumenten zoals renteswaps.

Zo’n strategie beschermt fondsen wanneer de rente daalt. In 2025 gebeurde echter het tegenovergestelde. De rente liep juist op, waardoor de waarde van deze renteafdekkingen flink daalde. Dat drukte het totale pensioenvermogen.

Juist die keuze krijgt inmiddels steeds meer kritiek. Pensioenfondsen beleggen immers voor de lange termijn, terwijl deze extra bescherming vooral bedoeld was om de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel zo soepel mogelijk te laten verlopen. Achteraf blijkt dat die maatregel miljarden aan rendement heeft gekost.

Niet alle fondsen maakten overigens dezelfde afweging. PME kiest ervoor het renterisico af te dekken in aanloop naar de overstap in 2027. ABP doet dat juist niet. Volgens het fonds biedt extra renteafdekking geen garanties, brengt het hoge kosten met zich mee en kan het de groei van het vermogen beperken.

Dekkingsgraad verbeterde ondanks lagere vermogens

De lagere pensioenvermogens vertellen niet het hele verhaal. Nederlandse pensioenfondsen worden namelijk ook beoordeeld op hun dekkingsgraad, die aangeeft of zij aan hun toekomstige pensioenverplichtingen kunnen voldoen.

Een hogere rente zorgt ervoor dat fondsen minder geld hoeven te reserveren voor toekomstige uitkeringen. Daardoor verbeterde de dekkingsgraad in 2025, ondanks de negatieve beleggingsresultaten en de daling van het totale vermogen.

Dat leidde tot een situatie die voor veel deelnemers moeilijk te begrijpen was. Pensioenfondsen boekten negatieve rendementen en zagen hun vermogen afnemen, maar stonden er op papier juist financieel sterker voor. Daardoor konden verschillende fondsen de pensioenen alsnog indexeren.