Russische bedrijven gebruikten crypto om sancties tegen Iran te omzeilen

Russische bedrijven hebben de afgelopen jaren steeds vaker Bitcoin (BTC) en andere cryptomunten ingezet om handel met Iran mogelijk te maken.

Dat blijkt uit een exclusief interview met een Russische zakenman, die beschrijft hoe crypto, informele betalingsnetwerken en slimme logistieke constructies samen een alternatief vormden voor het internationale banksysteem.

Handel werd vrijwel onmogelijk

De kern van het probleem lag bij het Iraanse wisselkoerssysteem. Iran hanteert meerdere officiële en onofficiële wisselkoersen tegelijk, waardoor buitenlandse bedrijven bij exporttransacties grote verliezen konden lijden.

Zo lag de marktkoers van de rial in 2024 rond 1,1 miljoen rial per dollar, terwijl de officiële aankoopkoers van de centrale bank ongeveer 600.000 rial per dollar bedroeg.

Voor exporteurs betekende dit:

• langdurige wachttijden tot wel zes maanden voor dollarbetalingen
• hoge belastingdruk door kunstmatig opgeblazen waarderingen
• totale verliezen die konden oplopen tot circa 40 procent per transactie

Met name voor kleinere bedrijven was dat simpelweg niet vol te houden. En daar komt crypto om de hoek kijken.

Crypto als praktische oplossing

Om deze obstakels te omzeilen ontstond een alternatieve betalingsketen waarbij crypto een centrale rol speelde.

De werkwijze zag er in grote lijnen zo uit:

1. Russische bedrijven sloten contracten in dollars, maar betaalden in roebels.
2. Een tussenpersoon in de Verenigde Arabische Emiraten zette die roebels om in crypto, zoals Bitcoin.
3. Vervolgens werd de betaling digitaal doorgestuurd naar Iraanse handelspartners.

Dit systeem maakte internationale transacties sneller en goedkoper, terwijl het formeel buiten directe sanctieregels bleef. Volgens betrokkenen werd crypto vooral gebruikt bij kleinere en middelgrote deals, terwijl grote bedrijven vaak wachtten op traditionele bankbetalingen.

Oude systemen bleven bestaan

Naast crypto werd ook gebruikgemaakt van hawala, een eeuwenoud informeel geldnetwerk dat werkt via vertrouwenspersonen. Daarbij wordt geld lokaal afgegeven en elders uitgekeerd zonder dat het fysiek de grens overgaat.

Hoewel efficiënt, brengt dit systeem risico’s met zich mee, omdat grote bedragen afhankelijk zijn van persoonlijke betrouwbaarheid.

Innovatieve constructies zonder grensoverschrijdende betalingen

Sommige bedrijven ontwikkelden zelfs systemen waarbij geld helemaal geen landsgrenzen hoefde te passeren. Door inkomsten in Iraanse rial lokaal te gebruiken voor import-exportactiviteiten konden wisselkoersverliezen vrijwel volledig worden vermeden.

De militaire escalatie in 2025 maakte abrupt een einde aan deze netwerken. Transportcorridors werden gesloten en financiële infrastructuur raakte verstoord. Volgens insiders staan de afspraken nog altijd klaar om opnieuw te worden geactiveerd zodra de geopolitieke situatie stabiliseert.

Het verhaal laat mooi zien hoe crypto in de praktijk kan functioneren als alternatief internationaal betalingssysteem, vooral wanneer traditionele financiële routes geblokkeerd zijn.