Trump wil geen escalatie met Iran, maar een deal blijft onzeker

De Amerikaanse president Donald Trump zei gisteren dat een nieuwe aanval op Iran ”zeer onwaarschijnlijk” is zolang de vredesgesprekken vooruitgang boeken, al houdt hij de militaire optie achter de hand. Van die vooruitgang is volgens zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio nog weinig te merken.

Vandaag praat Trump in het Witte Huis met de premier van Qatar, dat tussen beide landen bemiddelt. De hoop op een akkoord bezorgde de olieprijs vorige week al de grootste weekdaling sinds 2020.

Trump dreigt, maar wil niet escaleren

In een interview met CNN koppelde Trump een nieuwe aanval aan de uitkomst van de gesprekken. “Het hangt ervan af of ze wel of niet een zeer sterk akkoord tekenen”, zei hij. “Het antwoord is: zeer onwaarschijnlijk dat het nodig gaat zijn. Ze zijn een falend land.”

Tegenover het CBS-programma 60 Minutes zei Trump dat hij de oorlog niet wil laten escaleren. Hij erkende dat kiezers de oorlog niet zagen zitten, al zou hij opnieuw “een nadrukkelijk ja” zeggen tegen de aanval op Iran.

Wel liet Trump in het CNN-interview weten dat het leger klaarstaat als de gesprekken mislukken. “Ik heb hier drie vliegdekschepen. De andere is net aangekomen. We hebben er drie. Ze zijn volledig geladen en klaar”, zei Trump.

Volgens hem kan het leger naast elektriciteitscentrales ook 38 Iraanse bruggen “letterlijk binnen een uur” vernietigen. Trump eist dat Iran nooit een kernwapen ontwikkelt en de Straat van Hormuz volledig openstelt. Door die zeestraat gaat normaal zo’n vijfde van alle olie ter wereld.

Volgende week verwacht Trump de Chinese president Xi Jinping en de Russische president Vladimir Poetin te spreken op de APEC-top in China, een overleg van landen rond de Grote Oceaan. Daar wil hij het onder meer over het beëindigen van de Iran-oorlog hebben.

Iran zit economisch klem

De oorlog begon eind februari met Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran. Begin april volgde een staakt-het-vuren, dat in juni uitmondde in een tijdelijk vredesakkoord. Dat akkoord sneuvelde al snel, waarna de VS halverwege juli de zeeblokkade van Iraanse havens herstelde.

Een formeel staakt-het-vuren is er sindsdien niet meer, al vechten beide landen al maanden niet meer op grote schaal. Iran valt nog geregeld schepen in de Straat van Hormuz aan, terwijl de VS vorige week het Iraanse eiland Qeshm bestookte. Trump sprak zelf van “kleine aanvallen”.

Economisch voert Washington de druk juist op. Naast de zeeblokkade lanceerde het Amerikaanse leger zaterdag Task Force Iron Gate, die de smokkel van wapens en gesanctioneerde goederen over de Iraanse landgrenzen en de Kaspische Zee moet stoppen. Ook looft de VS tot 20 miljoen dollar uit voor informatie over het Iraanse atoomprogramma.

Qatar hoopvol, Rubio pessimistisch

Sinds eind oktober bemiddelt Qatar weer actief tussen beide landen nadat de gesprekken maandenlang stil hebben gelegen. Volgens de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi heeft de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen het werk van de bemiddelaars wel even stilgelegd.

Qatar laat een conceptakkoord rondgaan dat Washington en Teheran allebei aanpassen. Volgens The Guardian heft de VS in dat plan direct de zeeblokkade op en komt een deel van het bevroren Iraanse geld vrij.

In ruil laat Iran inspecteurs van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), de nucleaire waakhond van de VN, toe op zijn gebombardeerde atoomlocaties. Teheran zou ook voor het eerst bereid zijn om over zijn atoomprogramma te praten.

De Qatarese premier sjeik Mohammed bin Abdulrahman al Thani toonde zich vorige week hoopvol. “We hebben veel bereikt en ik geloof dat we tot een akkoord kunnen komen”, zei hij. Nadat Trump vorige week al belde met de emir van Qatar, praten de twee vandaag achter gesloten deuren in het Witte Huis.

Rubio is een stuk minder optimistisch. “Ik zou niet zeggen dat we op het randje van een doorbraak staan”, zei hij gisteren voor zijn vertrek naar het G7-overleg van ministers van Buitenlandse Zaken in Parijs.

“Op dit moment is het niet erg productief geweest, omdat de Iraanse eisen simpelweg niet alleen onacceptabel zijn, maar in sommige gevallen buitensporig en belachelijk en echt niet realistisch”, aldus Rubio.

De markt pakt de ontwikkelingen in ieder geval goed op. Een vat Brent-olie, de internationale graadmeter voor ruwe olie, werd vorige week 16 procent goedkoper. Zo’n weekverlies kwam sinds april 2020, aan het begin van de coronacrisis, niet meer voor.

Dat vermindert de inflatiedruk en dat is weer goed nieuws voor de financiële markten die vrezen voor strenger beleid van centrale banken.