Meerderheid lonkt voor omstreden belastingplan: ‘het wordt ons door de strot geduwd’

Het omstreden box 3-plan van het kabinet stevent toch af op een meerderheid in de Tweede Kamer, zo bleek gisteravond in het debat. Beleggers in crypto en edelmetalen trekken daarbij aan het kortste eind. Zij blijven in 2029 nog een jaar belast over papieren winsten, terwijl aandelenbeleggers dan pas bij verkoop afrekenen.

Volgens de staatssecretaris is die ongelijke behandeling “inherent aan deze route” die het kabinet kiest.

Meerderheid lonkt ondanks miljardengat

Naast coalitiepartijen D66, VVD en CDA steunen ook JA21, SGP en BBB de nieuwe box 3-regels. Het kabinet van premier Rob Jetten heeft geen eigen meerderheid, maar steun van SGP of BBB is al genoeg.

Box 3 is de belasting die zo’n 2,5 miljoen Nederlanders betalen over spaargeld, beleggingen, crypto en een tweede huis. Nu schat de Belastingdienst nog hoeveel rendement je vermogen heeft opgeleverd en belast hij dat bedrag.

Het kabinet wil overstappen op een vermogenswinstbelasting: je rekent pas af als je bijvoorbeeld aandelen verkoopt en de winst echt in handen hebt.

Eerder lag er een vermogensaanwasbelasting, waarbij je elk jaar belasting betaalt over de waardestijging, ook zonder verkoop. Vooral rechtse partijen waren daar fel op tegen, omdat beleggers dan soms moeten verkopen om de aanslag te betalen.

Die overstap kost wel veel geld. Omdat de belasting pas bij verkoop binnenkomt, loopt de staat tot en met 2040 bijna 22 miljard euro mis. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) heeft dat gat tot 2031 grotendeels opgevuld.

Daarna, als zijn kabinet er niet meer zit, loopt het tekort op tot 17,6 miljard euro. Zo’n 80 procent van de rekening schuift dus door naar volgende kabinetten.

Een deel van die oplossing kost later zelfs geld. Een lager box 2-tarief voor ondernemers met een eigen bv zorgt dat zij sneller winst uitkeren. Dat levert nu geld op, maar later loopt de schatkist het weer mis.

Pro-Kamerlid Luc Stultiens noemde het plan “peperduur prutswerk” en “een ongedekte, blanco cheque van 17 miljard euro voor vermogenden”.

Ook binnen de coalitie klinkt gemor. D66-Kamerlid Henk-Jan Oosterhuis sprak van “een vrij creatieve uitleg van de begrotingsregels”, en VVD’er Wendy van Eijk gaf pas na aandringen toe dat de rekening niet sluit.

Toch blokkeert de coalitie het plan niet. CDA-Kamerlid Inge van Dijk wil na jaren gesteggel vooral duidelijkheid: “Als het enigszins verantwoord is, willen wij wel springen.”

ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis stoorde zich vooral aan het tempo. Hoewel de invoering inmiddels een jaar is uitgesteld, moet de Kamer het plan binnen een week behandelen. “Heinen wil het en dus wordt het ons door de strot geduwd”, zei hij.

De Tweede Kamer stemt mogelijk donderdag al, maar wil eerst nog Heinen zelf spreken. Hij zat gisteren in Brussel en liet zich vervangen door staatssecretaris Eelco Eerenberg (Fiscaliteit).

Daarna moet de Eerste Kamer nog instemmen. Daar hebben de zes voorstanders samen 37 van de 75 zetels, één te weinig voor een meerderheid.

50PLUS, dat in de senaat al jaren om een vermogenswinstbelasting vraagt, kan het verschil maken. Toch was Kamerlid Corrie van Brenk gisteren kritisch: “De rode vlaggen zetten voor ons het stoplicht op rood.”

Box 3: negen maanden heen en weer

Dat de Kamer toch akkoord lijkt te gaan, heeft alles te maken met de voorgeschiedenis. In februari stemde de Tweede Kamer al met tegenzin in met een box 3-wet die vanaf 2028 een jaarlijkse aanwasbelasting invoerde, ook voor aandelen en crypto.

In de Eerste Kamer, die elke wet als laatste moet goedkeuren, lag dat plan slecht. Het nieuwe kabinet wilde het daarom aanpassen, en de senaat stelde de stemming in juni uit.

Op 29 september kwam het alternatief: aandelen, obligaties en opties zouden vanaf 2028 pas bij verkoop worden belast. Voor de rest, zoals spaargeld, crypto en edelmetalen, bleef nog twee jaar de aanwasbelasting gelden.

Om dat te betalen wilde het kabinet de vrijstelling bijna halveren. Dat is het bedrag waarover je geen box 3-belasting betaalt. Na fel protest uit de Kamer ging dat plan begin november van tafel.

In dezelfde week kraakten de Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering, en de Belastingdienst het plan. Het kabinet schoof de invoering daarop een jaar op, naar 2029, maar hield vast aan dezelfde route.

Crypto en goud blijven jaar achter

Die route is een novelle, een aanvullend wetsvoorstel dat de wet wijzigt die al bij de Eerste Kamer ligt. Zo hoeft het kabinet niet opnieuw bij nul te beginnen.

Maar de novelle zet alleen zogeheten financiële instrumenten om, zoals aandelen en obligaties. Crypto en goud vallen daar juridisch niet onder, en voor hen is een aparte wet nodig die op zijn vroegst in 2030 klaar is.

Daardoor vallen ze in 2029 nog onder de aanwasbelasting. Stijgt je Bitcoin-positie dat jaar van 20.000 naar 30.000 euro, dan betaal je belasting over 10.000 euro winst. Ook als je die winst dus niet op je rekening hebt gestort.

Een beursfonds dat de prijs van Bitcoin of goud volgt, is wel zo’n financieel instrument. Wie daarin belegt, rekent dus pas bij verkoop af. Zo worden cryptobeurzen en edelmetaalhandelaren benadeeld ten opzichte van brokers met zulke fondsen.

Volgens de Raad van State is dat onderscheid juridisch kwetsbaar, waardoor beleggers naar de rechter kunnen stappen. Dat is een gevoelig punt, omdat de staat al jaren rechtszaken over box 3 verliest.

Eerenberg erkende het risico gisteren, maar vreest dat het kabinet anders zijn ’tempo ”momentum” verliest:

“Daar vrees ik dat mijn eerlijke antwoord is, dat dat inherent is aan deze route”, zei hij. “Gegeven de behoefte om tempo te maken, zie ik geen mogelijkheid om daar iets anders voor te verzinnen.”

Hij verwacht dan ook geen grote verschuiving onder investeerders: “is dat zo erg dat mensen voor één jaar de moeite te nemen om te verkassen? Dat lijkt mij nogal een heftig besluit.”