Nieuwe box 3-belasting in gevaar: Raad van State wil uitstel tot 2030

De plannen voor een nieuwe belasting op spaargeld en beleggingen dreigen opnieuw vertraging op te lopen. De Raad van State en de Belastingdienst hebben stevige kritiek op het voorstel van het kabinet om box 3 vanaf 2028 te veranderen.

Volgens de fiscus is invoering op die termijn niet haalbaar. De Raad van State adviseert daarom om de hervorming uit te stellen tot 2030.

Raad van State waarschuwt kabinet voor grote problemen

Het kabinet wil de belasting in box 3 ingrijpend veranderen. In plaats van belasting te heffen over een fictief rendement, moeten beleggers straks in veel gevallen pas belasting betalen wanneer zij daadwerkelijk winst maken, bijvoorbeeld bij de verkoop van aandelen.

Die verandering moet volgens de plannen op 1 januari 2028 ingaan. Maar de Raad van State zet daar grote vraagtekens bij.

In een spoedadvies waarschuwt het belangrijkste adviesorgaan van de regering dat het voorstel te snel wordt ingevoerd en onvoldoende is uitgewerkt.

De kritiek is zo zwaar dat de Raad van State een zogenoemd dictum C heeft gegeven. Dat betekent dat het kabinet wordt geadviseerd het wetsvoorstel niet bij de Tweede Kamer in te dienen voordat het ingrijpend is aangepast.

Ook de manier waarop de regering de verandering wil doorvoeren, krijgt kritiek. Het kabinet gebruikt daarvoor een novelle, een wetsvoorstel waarmee een eerder aangenomen wet wordt gewijzigd.

Volgens de Raad van State is die werkwijze niet geschikt voor een verandering met zulke grote financiële en praktische gevolgen.

Belastingdienst noemt invoering in 2028 onuitvoerbaar

De grootste problemen liggen bij de uitvoering. De Belastingdienst waarschuwt dat de benodigde ICT-systemen waarschijnlijk niet op tijd klaar zijn.

Bovendien zou de fiscus tijdelijk met twee verschillende belastingstelsels moeten werken. Dat maakt belastingaangiften ingewikkelder en zorgt voor extra werk.

Volgens de uitvoeringstoets zijn daarvoor 252 extra voltijdsmedewerkers nodig. De aanvullende uitvoeringskosten worden geraamd op ongeveer 31 miljoen euro.

De Belastingdienst noemt invoering van de voorgestelde wijzigingen in 2028 daarom onuitvoerbaar.

Ook banken hebben eerder gewaarschuwd dat zij meer tijd nodig hebben om hun systemen aan te passen. Die moeten straks gegevens kunnen aanleveren waarmee de Belastingdienst kan bepalen hoeveel winst beleggers daadwerkelijk hebben gemaakt.

De Raad van State pleit daarom voor uitstel tot 2030. Dat zou de betrokken organisaties meer tijd geven om zich voor te bereiden.

Wat betekent dit voor spaarders en beleggers?

Voor Nederlanders met spaargeld, aandelen of andere beleggingen betekent de kritiek vooral dat er opnieuw onzekerheid ontstaat over de toekomstige belastingregels.

Het kabinet wil af van een systeem waarin de Belastingdienst uitgaat van een berekend rendement. Bij een vermogenswinstbelasting wordt winst op beleggingen in beginsel pas belast wanneer die wordt gerealiseerd, bijvoorbeeld door verkoop.

Dat verschil is belangrijk. Een belegger die aandelen bezit die in waarde stijgen, hoeft over die waardestijging onder een vermogenswinstbelasting niet direct af te rekenen zolang de aandelen niet worden verkocht.

De plannen zijn echter nog niet definitief. Bovendien is de voorgestelde behandeling van verschillende vermogenssoorten niet overal hetzelfde. Voor cryptomunten was onder de kabinetsplannen bijvoorbeeld een afzonderlijke overgang naar vermogenswinstbelasting in 2030 voorzien.

Het is daarom nog niet duidelijk welke regels vanaf 2028 precies gaan gelden.

Premier Rob Jetten liet vrijdag weten dat het kabinet opnieuw kijkt naar het juiste moment om het nieuwe stelsel in te voeren.

Vooral de VVD wil zo snel mogelijk overstappen op een belasting op daadwerkelijk behaalde vermogenswinsten. Maar door de kritiek van de Raad van State en de Belastingdienst is onzeker of de oorspronkelijke planning kan worden gehaald.

Dinsdagochtend komt de Tweede Kamercommissie voor Financiën extra bijeen om te bespreken hoe de behandeling van de plannen verder moet.