Nieuw box 3-plan zorgt voor begrotingsgat van 17,6 miljard euro

De nieuwe plannen voor box 3 dreigen de Nederlandse schatkist miljarden euro’s te kosten. Uit cijfers die het ministerie van Financiën op verzoek van de Tweede Kamer heeft vrijgegeven, blijkt dat de overstap naar een vermogenswinstbelasting tot en met 2040 een gat van 17,6 miljard euro achterlaat.

Het kabinet heeft maatregelen voorgesteld om de lagere belastinginkomsten te compenseren, maar die blijken lang niet voldoende. De nieuwe cijfers zetten de plannen verder onder druk, nadat de Raad van State eerder deze week al vernietigende kritiek uitte.

Nieuwe box 3-belasting kost 21,8 miljard euro

Het kabinet wil vanaf 2028 overstappen op een vermogenswinstbelasting. Daarbij betalen beleggers in principe pas belasting wanneer zij hun winst daadwerkelijk realiseren, bijvoorbeeld door aandelen te verkopen. Dat betekent dat waardestijgingen die alleen op papier bestaan niet langer jaarlijks worden belast.

Volgens een nieuwe berekening van het ministerie van Financiën kost deze verandering de schatkist tot en met 2040 in totaal 21,8 miljard euro.

Het kabinet heeft verschillende maatregelen bedacht om die lagere inkomsten op te vangen. Die leveren over dezelfde periode echter slechts ongeveer 4,2 miljard euro op.

Daardoor blijft een ongedekt tekort van 17,6 miljard euro over.

De omvang van dat tekort werd dinsdag duidelijk nadat het ministerie op aandringen van de Tweede Kamer een uitgebreider financieel overzicht had gepubliceerd.

Eerder die dag had het kabinet al een tabel aangeleverd met de financiële gevolgen tot en met 2031. Oppositiepartij PRO drong vervolgens aan op cijfers over een langere periode. Uit dat aanvullende overzicht blijkt dat de lagere inkomsten uit box 3 ook na 2031 nog jarenlang doorwerken.

Maatregelen leveren onvoldoende geld op

Een van de maatregelen waarmee het kabinet de lagere inkomsten wil compenseren, is een verlaging van het belastingtarief in box 2.

In deze belastingcategorie vallen onder meer ondernemers met een eigen bv die dividend aan zichzelf uitkeren.

Door het tarief te verlagen, wil het kabinet ondernemers stimuleren om eerder dividend uit te keren. Dat zorgt in de eerste jaren voor extra belastinginkomsten.

Maar volgens de berekeningen verdwijnt dat voordeel na 2031. De extra inkomsten uit box 2 drogen dan op, terwijl de belastingopbrengsten uit box 3 nog jarenlang achterblijven.

Daarnaast verwacht het kabinet een meevaller bij de compensatie van spaarders die onder het oude box 3-stelsel te veel belasting hebben betaald.

De regering wil ruim 3 miljard euro van die verwachte meevaller gebruiken om de nieuwe plannen te financieren.

Volgens de eigen begrotingsregels zou dat geld echter eigenlijk moeten worden gebruikt om de staatsschuld te verlagen.

Ook met deze maatregelen slaagt het kabinet er niet in om de financiële gevolgen van de nieuwe vermogenswinstbelasting volledig te dekken.