VN slaat alarm: crypto speelt steeds grotere rol in wereldwijde oplichtingsindustrie

Internationale oplichtingsnetwerken in Zuidoost Azië zijn uitgegroeid tot één van de grootste criminele economieën ter wereld. Daarvoor waarschuwt het Bureau voor Drugsbestrijding en Misdaadpreventie van de Verenigde Naties (UNODC) in een nieuw rapport. Volgens de organisatie verliezen slachtoffers jaarlijks honderden miljarden dollars aan online fraude, waarbij cryptovaluta een belangrijke rol spelen bij het witwassen van de opbrengsten.

Volgens de VN zijn de netwerken de afgelopen jaren uitgegroeid van lokale bendes tot internationaal opererende organisaties. Ze combineren online oplichting, mensenhandel, witwassen en datadiefstal binnen één crimineel ecosysteem en maken daarbij steeds vaker gebruik van kunstmatige intelligentie en blockchaintechnologie.

Crypto wordt massaal gebruikt voor witwassen

Volgens UNODC functioneren de criminele netwerken steeds meer als professionele bedrijven. Ze beschikken over gespecialiseerde teams voor witwassen, mensenhandel en dataverwerking. Ook maken ze gebruik van geavanceerde financiële infrastructuur om geldstromen wereldwijd te verplaatsen.

Een belangrijk onderdeel daarvan is het gebruik van digitale munten. De opbrengsten van beleggingsfraude en romantische oplichting worden volgens het rapport via blockchainnetwerken verplaatst om de herkomst van het geld te verhullen. Vooral slachtoffers van nepbeleggingen worden eerst langdurig overtuigd om geld te investeren, waarna de opbrengsten snel worden witgewassen.

UNODC schat dat slachtoffers in Oost en Zuidoost Azië, Australië en Nieuw Zeeland in 2025 gezamenlijk tussen de 88,3 miljard en 114,1 miljard dollar verloren aan online oplichting. Dat bedrag is groter dan het bruto binnenlands product van meerdere landen in de regio.

Volgens de VN beschikken veel opsporingsdiensten nog altijd over onvoldoende kennis en middelen om deze cryptotransacties effectief te volgen. Daarom benadrukt de organisatie dat het afpakken van crimineel vermogen minstens zo belangrijk is als het oprollen van de organisaties zelf.

AI maakt online oplichting steeds geloofwaardiger

Het rapport waarschuwt daarnaast voor de snelle inzet van generatieve AI en deepfakes. Criminelen gebruiken deze technologie om overtuigende video’s, berichten en identiteiten te creëren, waardoor slachtoffers moeilijker kunnen onderscheiden wat echt is.

Ook zogeheten malvertising neemt sterk toe. Daarbij worden ogenschijnlijk betrouwbare advertenties gebruikt om malware te verspreiden. Volgens UNODC is deze vorm van cybercriminaliteit in 2025 met 42 procent gestegen ten opzichte van een jaar eerder.

Daarnaast noemt de VN satellietinternet, waaronder Starlink, als een nieuwe uitdaging voor opsporingsdiensten. Hierdoor kunnen criminele organisaties vanuit afgelegen gebieden opereren zonder afhankelijk te zijn van lokale internetproviders.

Mensenhandel vormt de basis van de fraude

Achter de grootschalige online oplichting gaat volgens de VN ook een omvangrijk netwerk van mensenhandel schuil. In fraudecomplexen verspreid over Zuidoost Azië zijn mensen uit meer dan tachtig landen aangetroffen die onder dwang slachtoffers wereldwijd moeten oplichten.

Volgens het rapport richten de organisaties zich inmiddels ook nadrukkelijk op werknemers die Europese en Noord Amerikaanse talen spreken. Daarmee proberen zij hun activiteiten verder uit te breiden naar nieuwe doelgroepen.

De VN benadrukt dat internationale samenwerking noodzakelijk is. Volgens uitvoerend directeur Monica Juma verplaatsen de criminele organisaties hun activiteiten eenvoudig naar een ander land zodra autoriteiten ergens ingrijpen.

Opsporingsdiensten voeren de druk inmiddels op. Amerikaanse aanklagers maakten onlangs bekend voor ruim 25 miljoen dollar aan digitale bezittingen in beslag te hebben genomen die in verband worden gebracht met beleggingsfraude en romantische oplichting vanuit Zuidoost Azië. Ook Interpol beschouwt deze netwerken inmiddels als een wereldwijde veiligheidsdreiging.

De humanitaire gevolgen worden eveneens steeds zichtbaarder. Amnesty International spreekt van een humanitaire crisis doordat slachtoffers van mensenhandel proberen te ontsnappen uit fraudecomplexen in Cambodja. In hetzelfde land werd eerder zakenman Chen Zhi gearresteerd in afwachting van uitlevering aan China. Die zaak omvat tevens een van de grootste Bitcoin-inbeslagnames ooit.