Waarom obligatierentes wereldwijd stijgen: 10 oorzaken op een rij

De rente op staatsobligaties loopt wereldwijd snel op. In de Verenigde Staten staat de rente op tienjarige staatsleningen inmiddels op het hoogste niveau sinds 2007. Ook in Japan, Frankrijk en andere grote economieën stijgen de financieringskosten.

Daar zit niet één oorzaak achter. Van de AI-race en enorme staatsschulden tot inflatie en geopolitieke spanningen. Dit zijn tien ontwikkelingen die volgens marktkenners de obligatierentes omhoog duwen.

1. Economische groei blijft sterk

Normaal gesproken zoeken beleggers vaker hun toevlucht tot staatsobligaties wanneer de economie verzwakt. Op dit moment gebeurt juist het tegenovergestelde.

De Amerikaanse economie blijft sterk en ook wereldwijd houdt de groei beter stand dan verwacht. Recente cijfers over de bedrijvigheid wijzen zelfs op de sterkste groei in jaren in verschillende grote economieën.

Dat vergroot de kans dat inflatie hoog blijft en centrale banken de rente langer hoog moeten houden. Tegelijkertijd kiezen beleggers bij een sterke economie vaker voor aandelen, waardoor de vraag naar obligaties afneemt.

2. Olie en andere grondstoffen worden duurder

De oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran heeft de wereldwijde energievoorziening geraakt. De Brent-olieprijs liep daardoor op een bepaald moment op tot ruim 126 dollar per vat.

Duurdere olie werkt door in de prijzen van benzine, diesel, transport en uiteindelijk allerlei andere producten. Ook voedselprijzen zijn gestegen.

Als de inflatie daardoor langer hoog blijft, eisen beleggers een hogere rente op langlopende obligaties.

3. Centrale banken verhogen de rente

De Federal Reserve verhoogde in september de rente en heeft aangegeven dat verdere verhogingen nodig kunnen zijn om de inflatie onder controle te krijgen.

Ook centrale banken in Australië en Japan hebben de rente verhoogd. Daarnaast houden beleggers rekening met renteverhogingen in Europa, het Verenigd Koninkrijk en Canada.

Hogere beleidsrentes maken bestaande obligaties met een lagere rente minder aantrekkelijk. Hun prijzen dalen daardoor, waardoor het rendement stijgt.

4. AI-bedrijven lenen honderden miljarden

De AI-race zorgt voor een enorme nieuwe vraag naar kapitaal. Technologiebedrijven hebben dit jaar wereldwijd al meer dan 400 miljard dollar aan obligaties verkocht om investeringen in onder meer chips, datacenters en andere AI-infrastructuur te financieren.

Daarmee concurreren techbedrijven steeds meer met overheden om hetzelfde geld van beleggers.

Hoe groter het aanbod van nieuwe obligaties wordt, hoe aantrekkelijker de rente moet zijn om voldoende kopers te vinden. De enorme investeringen in AI kunnen daardoor indirect ook de rente op staatsobligaties omhoog duwen.

5. Staatsschulden blijven groeien

Overheden hebben zelf eveneens steeds meer geld nodig. De Amerikaanse staatsschuld is inmiddels boven de 40 biljoen dollar uitgekomen.

OESO-landen zullen dit jaar naar verwachting gezamenlijk ongeveer 18 biljoen dollar lenen. Dat betekent dat beleggers een enorme hoeveelheid nieuwe staatsobligaties moeten opnemen.

Bij zo’n groot aanbod kunnen beleggers een hogere rente eisen voordat ze bereid zijn geld uit te lenen.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste beurs- en cryptonieuws? Download de Newsbit-app en mis geen belangrijke ontwikkelingen.

6. Defensie-uitgaven bereiken records

Ook stijgende defensie-uitgaven vergroten de financieringsbehoefte van overheden. De oorlog met Iran, de oorlog in Oekraïne en bredere herbewapening zorgen wereldwijd voor hogere militaire uitgaven.

De Amerikaanse defensiebegroting kwam in het fiscale jaar 2026 voor het eerst boven 1 biljoen dollar uit. Ook Europese en Aziatische landen investeren meer in defensie.

Wanneer deze extra uitgaven met nieuwe schulden worden gefinancierd, moeten overheden nog meer obligaties uitgeven.

7. Japan verkoopt mogelijk Amerikaanse staatsobligaties

Japan kan eveneens bijdragen aan de verkoopdruk. De buitenlandse effectenreserves van het land daalden in augustus met een recordbedrag van 87,8 miljard dollar.

Mogelijk verkocht Japan onder meer Amerikaanse staatsobligaties om de eigen munt te ondersteunen. Verdere interventies kunnen opnieuw voor extra verkoopdruk zorgen.

Daarnaast wordt de bekende yen carry trade minder aantrekkelijk nu de Japanse rente stijgt. Beleggers die goedkoop in yen leenden om buitenlandse obligaties te kopen, kunnen daardoor gedwongen worden posities af te bouwen.

8. Handelsoorlog vergroot inflatierisico

De handelspolitiek van president Donald Trump zorgt voor een extra inflatierisico. Hogere importtarieven kunnen buitenlandse producten duurder maken voor Amerikaanse consumenten en bedrijven.

Als de inflatie daardoor langer hoog blijft, kunnen centrale banken de rente minder snel verlagen of zelfs verder verhogen.

Daarnaast zorgt de toenemende geopolitieke onzekerheid ervoor dat sommige beleggers een hogere vergoeding eisen voor het aanhouden van langlopende staatsobligaties.

9. Traditionele kopers worden minder belangrijk

Ook de groep beleggers die Amerikaanse staatsobligaties koopt, verandert. De Federal Reserve en buitenlandse centrale banken bezitten relatief minder Amerikaanse staatsobligaties dan enkele jaren geleden.

Hun plaats wordt steeds vaker ingenomen door private beleggers, waaronder hedgefondsen. Deze partijen zijn doorgaans gevoeliger voor de prijs en het rendement dat ze ontvangen.

Daardoor moeten hogere rentes mogelijk een grotere rol spelen om voldoende vraag naar nieuwe Amerikaanse staatsobligaties te creëren.

10. Wereldwijd is minder spaargeld beschikbaar

Jarenlang zorgde een wereldwijd overschot aan spaargeld voor veel vraag naar obligaties en relatief lage rentes. Volgens Oxford Economics is dat tijdperk inmiddels grotendeels voorbij.

Tegelijkertijd hebben overheden en bedrijven juist enorme hoeveelheden kapitaal nodig. Denk aan staatsschulden, defensie, energietransitie en de honderden miljarden die naar AI-infrastructuur gaan.

Er is daardoor steeds meer concurrentie om beschikbaar kapitaal. Beleggers krijgen meer keuze en kunnen hogere rendementen eisen voordat ze hun geld uitlenen. Dat zorgt uiteindelijk voor extra opwaartse druk op de obligatierentes.