ASML, BESI en ASMI kelderen na oproep om AI af te remmen

De Nederlandse chipsector krijgt maandag een harde klap. ASML, BESI en ASM International (ASMI) bungelen onderaan de AEX, waarbij ASMI rond het middaguur bijna tien procent verliest. De aanleiding ligt niet bij de bedrijven zelf. Beleggers schrikken van een opvallende oproep uit de AI-sector om de ontwikkeling van de krachtigste kunstmatige intelligentie af te remmen.

Dat raakt precies het groeiverhaal waarop chipbedrijven de afgelopen jaren zijn meegetrokken. Als de ontwikkeling van AI minder hard gaat, vreest de markt dat ook de enorme investeringen in chips en datacenters uiteindelijk kunnen vertragen.

ASML, BESI en ASM hard onderuit

Rond 12.25 uur staat ASMI ongeveer 9,7 procent lager op 750 euro. BESI verliest ruim zeven procent en ASML daalt ongeveer 5,6 procent tot 1.395 euro. Daarmee zijn de drie Nederlandse chipbedrijven met afstand de grootste dalers binnen de AEX.

De verkoopgolf beperkt zich niet tot Nederland. In Zuid-Korea verloor geheugenchipproducent SK Hynix ruim zes procent en Samsung Electronics meer dan vier procent. Het Japanse SoftBank, een belangrijke investeerder in OpenAI, zakte ongeveer tien procent.

Ook in de Verenigde Staten staan chipaandelen onder druk. Voor opening van Wall Street verloor Micron ongeveer vijf procent, terwijl Intel bijna zes procent daalde. Nvidia stond ruim twee procent lager.

De onrust ontstond nadat Anthropic-topman Dario Amodei dit weekend opriep om het tempo waarin de mogelijkheden van AI-modellen worden verbeterd te verlagen.

“We must slow the pace at which we improve the capabilities of AI models,” schreef Amodei.

Hij kreeg opvallend genoeg steun van concurrenten. OpenAI-topman Sam Altman liet weten het ermee eens te zijn dat AI-bedrijven voorzichtiger moeten omgaan met de ontwikkeling van modellen aan de absolute voorhoede. Elon Musk reageerde kort: “Dario is right.”

Waarom beleggers ASML en andere chipaandelen verkopen

Voor beleggers zit het gevaar vooral in wat er ná zo’n vertraging kan gebeuren. Technologiebedrijven steken momenteel honderden miljarden dollars in datacenters, chips en andere infrastructuur om steeds krachtigere AI-systemen te bouwen.

ASML profiteert daar indirect sterk van. Grote chipfabrikanten zoals TSMC, Samsung en SK Hynix moeten hun productiecapaciteit uitbreiden om aan de vraag naar geavanceerde chips te voldoen. Daarvoor zijn onder meer de extreem geavanceerde lithografiemachines van ASML nodig.

BESI en ASMI zitten op andere plekken in dezelfde productieketen. Daardoor zijn ook zij gevoelig voor verwachtingen over toekomstige investeringen in nieuwe chipcapaciteit.

Een vertraging van AI kan dus uiteindelijk betekenen dat er minder haast is om nieuwe capaciteit bij te bouwen. Juist die mogelijkheid lijkt maandag voldoende om beleggers massaal uit chipaandelen te laten stappen.

Toch is er een belangrijke kanttekening. De AI-topmannen roepen niet op om de ontwikkeling volledig stil te leggen. Er zijn evenmin aankondigingen van Microsoft, Meta, OpenAI of andere grote spelers dat geplande datacenters worden geschrapt.

Altman benadrukte maandag zelfs dat het afremmen van de ontwikkeling niet hetzelfde is als stoppen. Volgens hem blijft de vooruitgang snel gaan, alleen minder snel dan zonder aanvullende veiligheidsmaatregelen het geval zou zijn.

Ook Ben Barringer van vermogensbeheerder Quilter Cheviot wijst erop dat de vraag naar rekenkracht nog altijd groter is dan het aanbod. Daardoor hoeven de inkomsten van chipbedrijven volgens hem niet direct geraakt te worden wanneer de ontwikkeling van nieuwe modellen iets vertraagt.

Opvallend genoeg draait ASML juist op volle toeren

De koersval van ASML staat bovendien haaks op nieuws over de daadwerkelijke vraag naar zijn machines. Reuters meldt maandag dat klanten juist steeds meer interesse tonen in de nieuwste en duurste apparatuur van het Nederlandse bedrijf.

De huidige EUV-machines, die ongeveer 200 miljoen dollar per stuk kosten en cruciaal zijn voor de productie van geavanceerde chips, zijn voor 2027 vrijwel uitverkocht. Tegelijkertijd leggen klanten zich steeds nadrukkelijker vast op de nieuwe High NA-machines. Die kosten ongeveer 400 miljoen dollar per stuk.

TSMC, Samsung en SK Hynix hebben inmiddels allemaal aangegeven wanneer zij High NA in productie willen gebruiken. Intel gebruikt de machines al en zegt inmiddels meer dan een miljoen wafers met de technologie te hebben verwerkt.

ASML-topman Christophe Fouquet ziet daarom voorlopig weinig reden om te denken dat de investeringsgolf voorbij is. “I don’t think we’re at the end of the AI boom, to be honest,” zei hij tegen Reuters.

Dat maakt de koersval van maandag vooral een botsing tussen twee verwachtingen. Beleggers vrezen dat een voorzichtiger tempo bij AI uiteindelijk leidt tot minder vraag naar chips. Tegelijkertijd laten de huidige orderboeken van ASML zien dat grote chipfabrikanten voorlopig juist haast maken met het uitbreiden en vernieuwen van hun productiecapaciteit.