Duitsland beloofde een comeback, het werd een koude douche

Duitsland leek vorig jaar plotseling een van de aantrekkelijkste beleggingsverhalen van Europa. De overheid kondigde een investeringspakket van 500 miljard euro aan en Duitse aandelen schoten omhoog. Maar dit jaar blijft die beloofde opleving grotendeels uit.

Daar komt nu een nieuw probleem bij. De radicaal-rechtse AfD behaalde zondag bij de verkiezingen in Saksen-Anhalt 44 procent van de stemmen, het beste resultaat ooit voor de partij bij deelstaatverkiezingen. Samen met hoge energieprijzen, tegenvallende economische groei en twijfels over de besteding van miljarden zorgt dat voor nieuwe onzekerheid onder beleggers.

Mis geen belangrijk nieuws over de financiële markten. Download de Newsbit-app en blijf direct op de hoogte.

Miljarden leveren nog weinig economische groei op

Vorig jaar waren de verwachtingen hooggespannen. Alleen al de aankondiging van 500 miljard euro aan extra overheidsuitgaven hielp de Duitse MDAX in 2025 ongeveer twintig procent omhoog. Een aandelenmandje van UBS met bedrijven die van de extra uitgaven konden profiteren, steeg zelfs 65 procent.

Dit jaar is het enthousiasme flink afgenomen. De MDAX staat slechts 5,7 procent hoger en blijft daarmee zelfs achter bij de DAX, die 6,4 procent is gestegen.

Een belangrijke reden is de manier waarop het overheidsgeld wordt besteed. Volgens het Duitse Ifo-instituut ging vorig jaar 95 procent van de nieuwe schuld die voor extra uitgaven was gereserveerd naar gaten in de reguliere begroting, in plaats van naar nieuwe investeringen.

Dat staat haaks op waar beleggers aanvankelijk op rekenden. Zij verwachtten miljardeninvesteringen in wegen, spoorwegen, elektriciteitsnetwerken en andere infrastructuur.

Ook de economische vooruitzichten blijven bescheiden. Economen die door Bloomberg zijn ondervraagd verwachten dit jaar een groei van 0,9 procent en in 2027 een groei van 1,1 procent. Dat is beter dan de vrijwel stilstaande economie van de afgelopen twee jaar, maar nog geen krachtige opleving.

Verkiezingswinst AfD zorgt voor nieuw risico

Naast de economie neemt ook de politieke onzekerheid toe. Bondskanselier Friedrich Merz kampt met zeer lage waarderingscijfers. In een recente peiling was slechts vijftien procent tevreden over zijn functioneren.

Daar kwam zondag de verkiezingsuitslag in Saksen-Anhalt bovenop. De AfD kreeg 44 procent van de stemmen en kwam daarmee dicht bij een absolute meerderheid.

Binnen twee weken volgen nog twee deelstaatverkiezingen. Nieuwe tegenvallers voor Merz kunnen de druk op zijn regering verder vergroten.

Morgan Stanley ziet het uiteenvallen van de regeringscoalitie nog altijd als een klein risico. Een zeer zwak resultaat voor Merz kan volgens de bank echter wel leiden tot discussie over zijn leiderschap.

Hoge gasprijs raakt Duitse industrie opnieuw

Tegelijkertijd krijgt Duitsland opnieuw te maken met een energieschok. De Europese gasprijs staat rond 75 euro per megawattuur, het hoogste niveau sinds januari 2023 en meer dan twee keer zo hoog als aan het begin van dit jaar.

De oorlogen en de problemen rond de Straat van Hormuz maken Duitsland extra kwetsbaar. Hogere energieprijzen raken niet alleen huishoudens, maar vooral de energie-intensieve Duitse industrie.

Ook de belangrijke autosector staat onder druk. Volkswagen verdween deze maand uit de Euro Stoxx 50. In Stuttgart, waar Mercedes-Benz en Porsche zijn gevestigd, zijn de gevolgen inmiddels zichtbaar in de overheidsfinanciën.

De stad verwacht in 2026 nog maar 700 miljoen euro aan bedrijfsbelasting binnen te krijgen. In 2023 was dat meer dan 1,6 miljard euro. Stuttgart heeft daardoor zijn eerste bezuinigingsbegroting sinds 2009 aangenomen.

Beleggers worden voorzichtiger met Duitse aandelen

Niet alles ziet er slecht uit. Duitse bedrijven die profiteren van kunstmatige intelligentie en investeringen in elektriciteitsnetwerken doen het relatief goed. Bovendien ligt de Duitse staatsschuld met ongeveer 64 procent van het bruto binnenlands product nog altijd aanzienlijk lager dan in veel andere grote economieën.

Ook het investeringspakket van de overheid blijft overeind. Voor grote wijzigingen is een tweederdemeerderheid nodig. UniCredit verwacht daarom wel meer politieke onrust, maar geen politieke verlamming in Berlijn.

Toch neemt de financiële ruimte af. Duitsland wil alleen al in 2027 meer dan 200 miljard euro aan nieuwe schulden aangaan, terwijl de rente stijgt.

Voor beleggers ontstaat daarmee een lastige afweging. Het overheidsgeld kan vanaf 2027 alsnog voor een economische impuls zorgen, maar de problemen zijn er nu al. Duitsland kampt met hoge energieprijzen, politieke onzekerheid en een industriële sector die onder druk staat.

De DAX hoeft daar overigens niet volledig onder te lijden. Veel grote Duitse beursbedrijven verdienen een aanzienlijk deel van hun omzet buiten Duitsland, waardoor problemen in de binnenlandse economie niet automatisch betekenen dat de belangrijkste Duitse beursindex even hard wordt geraakt.