ECB-economen waarschuwen voor AI-correctie met gevolgen voor Europa

De AI-zeepbel op Wall Street loopt af op een correctie, en Europa gaat die klap voelen. Dat schrijven vijf economen van de Europese Centrale Bank (ECB) gisteren in een blogbericht.

Het venijn zit in hun redenering. Die correctie komt er volgens hen ook als de torenhoge waarderingen volkomen logisch zijn.

AI-correctie is ‘waarschijnlijk’

De vijf schrijven op persoonlijke titel en niet namens de ECB. Ze leggen de AI-koorts naast de spoorwegboom van de negentiende eeuw en de dotcomjaren rond 2000.

“Wij denken dat economisch onderzoek naar eerdere technologische revoluties wijst op een verontrustende conclusie: een correctie van de huidige waarderingen op de aandelenmarkten is waarschijnlijk”, schrijven ze.

Elke keer trok een nieuwe techniek kapitaal aan, schoten de koersen omhoog en volgde daarna een harde val. Daar geven de economen twee verklaringen voor.

De eerste is de nuchtere. Wie vandaag koopt sluit vooral een weddenschap af, en juist de onzekerheid over de afloop is geld waard.

Zit je ernaast, dan ben je je inleg kwijt. Heb je het goed, dan zit er geen duidelijk plafond aan de winst. Dat vooruitzicht tilt de koers nu al op.

Neem chipmaker Nvidia. Beleggers gokten in 2022 dat het bedrijf de nieuwe Google zou worden, en sindsdien ging het aandeel twintig keer over de kop.

Nvidia tikte eerder dit jaar 5 biljoen dollar aan beurswaarde aan en is inmiddels ongeveer evenveel waard als Google-moederbedrijf Alphabet.

Slaagt AI wel degelijk, dan verdwijnt de onzekerheid niet. Ze verhuist van één bedrijf naar de hele economie.

Gaat het mis bij één chipmaker, dan vangen banken en winkelketens die klap op. Draait straks alles op AI, dan gaat bij een tegenvaller de hele beurs tegelijk onderuit.

Zulk risico kan een belegger niet meer spreiden. Hij wil er extra rendement voor, en dat krijgt hij maar op één manier: door minder te betalen voor hetzelfde aandeel.

Zo zakt een aandeel terwijl de winst gewoon stijgt.

“Als er dan iets misgaat met die technologie, lijdt de hele economie”, schrijven de economen, onder wie ECB-onderzoeker Malin Andersson.

De tweede verklaring is veel simpeler. Beleggers zijn te enthousiast en betalen meer dan de cijfers rechtvaardigen.

“Als het overdreven vertrouwen wegebt, kunnen de prijzen nog scherper dalen dan in het rationele scenario”, schrijven de vijf. Welke van de twee verklaringen klopt, maakt voor de uitkomst niet uit.

Waarom Europa de klap voelt

Huishoudens in de eurozone hebben zo’n 440 miljard euro aan Amerikaanse techaandelen, vaak zonder het te weten.

Dat zit hem in de indexfondsen waar hun inleg in belandt. Zo’n fonds koopt de hele wereldindex, en daarin wegen de Magnificent Seven zo zwaar dat een gespreide belegging in de praktijk grotendeels op zeven Amerikaanse techbedrijven leunt.

Ook verzekeraars en pensioenfondsen zitten er stevig in. Daarmee hangt het Europese spaargeld aan dezelfde zeven koersen.

Zakt Wall Street weg, dan stappen beleggers uit hun fonds. Het fonds moet ze uitbetalen en verkoopt daarvoor stukken, wat de koersen verder drukt en de volgende uitstroom uitlokt.

Eerst gaat het makkelijk verhandelbare bezit de deur uit. Houdt de daling aan, dan volgt de rest.

“Daarom is een correctie van de Magnificent Seven een kwestie van financiële stabiliteit voor de eurozone, en niet alleen een private kwestie”, schrijven de economen.

Dan de timing, en die maakt het extra pijnlijk. Anders dan tijdens de dotcomcrash is er nu “duidelijk minder ruimte om de rente te verlagen of het begrotingsbeleid te gebruiken om de klap te dempen”.

Europese beurzen zijn zelf minder duur en leunen op oude industrie. Maar beide markten bewegen al decennia in hetzelfde ritme, dus een klap in New York komt hier hoe dan ook aan.

“Een Amerikaanse AI-nasleep zou geen Amerikaans probleem blijven”, schrijven de vijf. Het raakt dan meer dan de koersen, want ook het vertrouwen, de voorwaarden waartegen bedrijven lenen en het aannemen van personeel gaan mee.

Zulke omslagpunten zijn volgens hen alleen achteraf te herkennen. “Als AI ingrijpend genoeg blijkt, kunnen de waarderingen ook na een correctie in de toekomst veel hoger liggen.”